NGUYỄN ĐẶNG MỪNG

 

VỀ QU MA BO LỤT

 

 

                                                                                                                        Nguồn: PPS - Bo Số 9

                                          . 

                                                                                                        

 

Hằng năm con ti vẫn mua v gi rẻ cho ba mạ về qu. Khng biết trng hợp hay người ta đ lường trước l ma ny khng ai thm đi du lịch ở xứ sở năm no cũng bo lụt nn bn v cn rẻ hơn đi xe đ. Về Huế ở lại một ngy đm. Trời quang my tạnh. Cứ ngỡ trời cn thương vợ chồng mnh. Được một ngy rong chơi những con đường Huế. Ma thu se lạnh. Sng Hương nước hơi đục nhưng cũng cn kh thơ mộng.

Ti về Quảng Trị, v đi hai vợ chồng nn ngại ngủ lại nh b con bạn b. Chng ti chọn một khch sạn trn  quốc lộ một. Một đm mưa gi, bật TV thấy dự bo bo đ gần kề. Kiểu ny khng chừng chẳng đi đu được.  Nằm lơ mơ nghe mưa nhớ ngy xưa, những ngy trai trng ln rừng chặt cy về Dựng lại người, dựng lại nh. Lạ. Mấy chục năm rồi, cả khi ở nh kin cố, đm nghe mưa cũng thao thức sợ dột, sợ ngập. Mưa bo qu nh cứ đeo đẳng, khng phải ngoi trời m trong lng, trong tim. Cứ cảm gic như l đm nay bo sẽ về, nước sẽ dng ngập nh cửa. Khng biết bạn b ở nước ngoi c vậy khng. Mưa Si Gn th lu nhất cũng chỉ vi tiếng. Mưa qu mnh cứ ầm o cả đm, tưởng khng bao giờ dứt.

Thiếp đi trong  ầm o  mưa gi, trạng thi nửa thức nửa ngủ, những thước phim về mưa lụt ngy xưa lẩn khuất min man. Xa. Gần. Nước v gi. Đi v rt. C lc lại thấy đi lạc vo rừng, bốn bề l nước. Chn tay cứng đơ khng chạy được. Vợ đnh thức ti dậy lc nửa đm, hỏi anh mơ thấy g m ht tong ln thế. Ti thẩn thở xu chuỗi những khc chim bao đứt đoạn, cu chuyện no cũng buồn. Hnh ảnh no cũng gh rợn. Ti vẫn cn nghe long thong lơ mơ những  tiếng r rợn c, khng biết lnh của bn no, đang chạy rượt nhau trong mưa gi. Ngoi cửa knh lờ mờ, dưới đn đường vng vọt, mưa như dội những mảng nước lớn xuống đường nhựa trắng xa.  Nơi đy biết bao oan hồn lẫn khuất đu đ, trong mưa, ht vo lng xm. Ti rng mnh nghĩ về giấc chim bao, những tiếng r kinh hồn cứ vng vất trong đầu, mặn cht trn mi. Ti nhớ lại ci đm ton đi rừng của chng ti bị lạc một đm trong rừng vng Trấm.

Chng ti một tổ tm người, thường được cắt cử ln vng rừng non pha thượng nguồn sng Thạch Hn để chặt những cy rừng về dựng ln trại. Mỗi ngy khng biết bao nhiu nhm như thế, khng biết bao nhiu cy rừng non bị đốn hạ.  Người ta thường bảo l đi cội trn Trấm Hồi nhỏ đ nghe ba kể về nỗi khổ cực của những thợ cội đi tm cy qu. Hm nay, những thanh nin chng ti lần đầu ln rừng lm thợ cội, gặp chi chặt nấy, để kịp dựng những chi tranh sau chiến tranh. Rừng non cứ thế lụi tn. Dụng cụ đơn giản, chỉ c cy rựa v  v mo cơm độn sắn. Được nửa đường đi bụng đem cơm ra ăn nhỏ nhẻ vi muỗng, gọi l đ nhẹ. Dự tr khi no đủ gỗ, ra tới ba rừng sẽ đ ton bộ (ăn hết). Nhiệm vụ kh nặng nề. Phải đem về được một ci cột mệ (cột lớn, đường knh trn 20 cm, di 4,2 m) v bốn cột con. Cột lớn bốn người khing như kiểu đưa đm. Cột con một người vc.

Những chuyến đầu chưa quen kh vất vả, quen rồi lại vui.

Ma thu năm đ mưa đến trễ. Sau rằm thng tm trời vẫn trong vắt. Những đm khing gỗ về muộn đi dưới trăng c đứa cn ngm thơ nữa.

Hm đ, như thường lệ chng ti đến ba rừng khoảng mười giờ sng. Chia thnh hai tốp đi tm cy. Rừng thoạt nhn rất nhiều cy, nhưng kiếm ra một cy vừa kch cỡ v thẳng thường khng dễ. To th khng khing nổi, nhỏ th bị kỷ luật. Đến 2 giờ chiều m chng ti chưa kiếm ra cy no. Bụng đi nn rủ nhau đ ton bộ(ăn hết phần cơm mang theo), đến đu th đến. Tuổi đi mươi hay liều kiểu chết người như thế. 

Hạ cy xong, đang ngồi tn gẫu th sấm chớp đu ko đến ầm o. Trời dội mưa như trt nước, gi từng trận rt ln , cy gy đổ răng rắc trn đầu. Chẳng c đứa no mang theo o mưa, ướt b bết. Lạnh v bắt đầu run. Sợ.  Khng biết hướng no m ra khỏi rừng, đi đu cũng bị vy với những con suối chảy xiết. Chng ti ngồi quay lại, khoc vai nhau im lặng. M cũng chẳng biết ni chuyện g lc ny.  Cơn đi bắt đầu, đứa no cũng run lẩy bẩy. Một đm ngồi như thế với mưa gi, sng ra mặt my ti mt. Cả nhm bn tn, chỉ cn một cch liều. Anh C. c kinh nghim rừng r đề nghị, ở đy thế no cũng chết. Th chết m xc tri về đồng bằng cn c người vớt. Vậy l cng nhau  kiếm cy kết b. Su đứa m b tri theo suối.  C đứa xỉu gục đầu như xc chết, phải lấy dy cột vo b. Chng ti tri vi tiếng th đến sng Thạch Hn.

Tri trn suối nước xiết m khng sợ mấy, lc ra giữa dng sng mnh mng mới thấy mnh nhỏ b lm sao. Chng ti tri đi như thế giữa mnh mng nước. Cng về gần biển cng lo. Tưởng tượng b tri ra biển th Tm trạng lc đ như những tử t đi đến php trường.

Khoảng xế trưa may thay tấp vo một bụi tre La Ng  ở một lng gần cửa Việt. Ln bờ, khập khiễng du nhau tm nh dn. Chng ti được một gia đnh cho t tc, được ăn một bữa cho c  nhớ đời. 

Năm năm ở qu cũng vi lần ti sm chết bởi bo lụt. Mạng sống của người dn qu mnh thật mong manh khi đối mặt với mưa lũ. Hồi năm bảy hai vo Nam bộ , thấy nh cửa trong Nam sao cao ro, lộng gi. Lại nghĩ sao qu mnh nh no cũng thấp t. Sau 1975, về sống ở qu mới biết rằng kinh nghiệm lun đối mặt với thin tai nn nh thấp cũng l một cch chống đỡ hữu hiệu với bo lụt. Vch, cột nh phổ thng ở qu mnh thường khoảng 2,5m, vo nh thường tối om, nhưng chắc chắn. Gần đy phần nhiều nh cửa đ được xy dựng kin cố, an ton hơn nhưng với bo lụt qu mnh cũng khng lấy chi bảo đảm.

Ti lớn ln ở vng trũng Hải Lăng, nơi năm no cũng bị  lụt. Lng ti  nh cửa phần nhiều l tranh tre, c khi lụt ngm cả nửa thng khng thấy ai cứu trợ,  vậy m thời đ  rất t người chết v bo lụt, v đi. L giải chuyện ny sao đy? Ti nghĩ c nhiều yếu tố:

-   Về con người: Nng dn lu đời đ thch nghi với thin nhin. Họ lun dự trữ lương thực trn tra (Một kho lương thực thường nằm ở nơi cao nhất của căn nh). Khoai kh, khoai luộc l lương kh khng cần nấu nướng. D khng c dự bo thời tiết chnh xc như by giờ, họ cũng biết được phần no diễn biến của thời tiết qua kinh nghim nhn gian, qua ca dao tục ngữ về bo lụt. Mọi sự đ được sắp sẵn để đn lụt bo, v c thể sống chung với lụt hng tuần, thậm ch hng thng. Chnh bản lĩnh, sức chịu đựng dẻo dai cọng với kinh nghiệm đ cho người dn qu mnh tồn tại trước thin nhin khắc nghiệt hng thế kỷ.

-   Về thin nhin: Ti nhớ thời đ nước ln chậm hơn by giờ nhiều. Mưa nguồn cả mấy ngy sau mới thấy nước bạc về. Hồi đ rừng đầu nguồn chưa bị tn st như by giờ. Sng suối tự nhin chảy tạo ra những quy luật nhất định. Chỗ no nguy hiểm người dn đ biết để trnh. Một yếu tố nữa rất quan trong đ l những thnh tr của những lũy tre lng. Nh no xung quanh cũng được bao bọc những lũy tre kin cố. Bờ sng rất nhiều những bụi tre La Ng giữ đất khng bị sạt lở. Những tp lều tranh thấp được tre che chắn lc ging bo. Người ta khng gọi l hng tre, rừng tre m gọi l lũy tre c lẽ cũng tự nghĩa ny.

 

Về Huế ngy 28 9, để sng 30 vo Si Gn như v khứ hồi  đ mua. Chiều 29.9, nh văn v sư Nguyễn Văn Dũng mời vợ chồng ti ăn chay ở Lin Hoa. Trời mưa xối xả. Vợ chồng ti v anh Dũng ngồi bn kiểu Nhật,  nhm nhi bia Hu Đa. Ni chuyện văn chương thời sự m dạ cứ ngoi mưa gi. Khoảng 21 giờ vợ chồng ti  xin kiếu để  về khch sạn kẻo cht nữa khng về được th nguy.

Một đm kh qun. Khch sạn trn đường Nguyễn Tri Phương chỉ c vợ chồng ti v hai cặp Ty ba l người Mỹ. Vợ chồng mnh th hoang mang, bồn chồn. Buồn v lo. Cn hai cặp kia th chơi ghita suốt đm. Họ ht dn ca, flamenco, cổ điển như khng thm để về mưa gi. Vậy m mnh cứ trằn trọc về nước v gi, thao thức nghĩ về bao số phận dưới tn ph của thin nhin, xưa v nay. Rồi vi vo giấc ngủ muộn.

Buổi sng mở cửa đ thấy một cặp Ty, chng ở trần mặc quần sọt, nng th mỏng mảnh quần lt o ngực đứng nhn mưa, v cười v tư. Lại nghĩ, ở qu họ c bo lụt như mnh khng nhỉ!

Điện thoại hng khng bo chuyến bay sẽ được dời qua ngy 1.10. Điện cp. Đường Nguyễn Tri Phương khng cn bng người đi lại. Thỉnh thoảng c chiếc ghe ai đ lặng lẽ tri dưới mưa. Nước đục ngầu, cảm tưởng như snh lại đỏ quạch. Đến gần trưa m chưa tm được g để ăn lt dạ. Thi liều. Lội nước ngang bụng đi mấy trăm mt mới c qun tạp ha. Mua được mấy hộp thịt, m gi.

Thm một ngy đm tự cầm t trn khch sạn. Sng 30.9 chng ti quyết định dời qua khch sạn bn đường Đội Cung. Nước rt nhanh. Cng nhn vệ sinh hối hả lm việc.  Những con đường vừa được tắm tươi mới trở lại.   Buổi sng chng ti quyết định đi bộ qua thăm nh chị Thi Kim Lan bn đường Bạch Đằng. Từ cầu Gia Hội chng ti phải đi ghe my v cập bến ngay cửa nh.   Chị Lan từ Đức về Huế đ mấy thng, ở một mnh trong căn nh cổ.   Chị cười bảo Sướng chưa. Về qu m lựa  ma mưa gi như ri th đi chơi m được. Thi nấu cơm ăn với tm chua chị lm ngon lắm.  Mấy ngy  khng c bữa cơm. Được ăn cơm nng với tm chua ngon chi lạ. 

Buổi chiều, chị Lan cng mấy người bạn tranh thủ nước rt để dọn hnh lang trước nh. Dng chổi khuấy nước cho tri bn đi.  Chị bảo ngy xưa mỗi lần lụt l vui lắm. Bạn b trng cho c lụt để đi lội. Hồi đ nước khng đục như chừ.  Nhn con đường Bạch Đằng nhầy nhụa, bn c chỗ ngang đầu gối. Một lượng lớn đất mu mỡ từ rừng đầu nguồn tri về đy, tri ra biển. Nước đỏ ngầu, cuồng bạo nhanh chng mang đi bao ti nguyn, gieo bao thảm họa cho xứ sở miền trung ngho nn ny. Con người đang trả gi với thin nhin.

Xế chiều trời ngớt mưa. Chng ti lội bn ra tới cầu Gia Hội, đi xch l vo thnh nội.  Định gh thăm nh anh Nguyễn Tư Triệt m đường cn ngập. Gọi điện thoại nghe ọ i , c lẽ mấy ngy ny bị cp điện, my hết pin.

Trước khi về lại khch sạn chng ti gh thăm vợ chồng thầy Cao Hữu Điền. Thầy bảo lụt Quảng Trị đang ln nhanh. Ti gọi điện thoại cho bạn b ngoi qu, L Thị Dũng la ơi ới, bảo nước trong nh đ ngang ngực rồi. Kiểu ni chắc dưới Triệu Phong Hải Lăng bị nặng lắm.

Chng ti về khch sạn chuẩn bị ngy mai v sớm. Lại một đm nng ruột nghĩ về qu.

Chuyến bay đầu tin của hng Jestar sau bo lụt khởi hnh lc 8h. Nhn qua đm hnh khch phần đng l người ngho qua cch ăn mặc của họ. Những người ngho khng c quyền chọn ngy đi ngy về. Số phận họ bị khuyn lại trong ci v may bay gi rẻ. 

Ti ngồi cạnh một chị tuổi trung nin. Chị cứ nhn ra cửa sổ my bay m khc tức tưởi. Khi my bay cất cnh ti hỏi chị về hay đi. Chị bảo đi cũng như về, khng biết gọi sao cho đng. Chị đang lm cng cho một người b con trong Si Gn, mỗi năm được về qu một lần. Năm nay đứa chu mua cho ci v may bay gi rẻ, lần đầu được đi my bay, những tưởng c một chuyến về thăm mạ thăm qu. Ai d tới Huế th đường về Ph Vang ngập khng đi được. Ở lại Huế mấy ngy, sng ni phải v cho kịpmy bay.

My bay ln cao. Đầm ph như biển nước pha dưới, long thong l m trong my, lng xm  nhỏ dần, nhỏ dần. Chị ấy lại khc, bảo c phải đ l lng tui khng biết, tui thấy c ci đnh như đnh lng tui. Mạ tui đang cn ở đ. 

Nhn xuống những tầng my đen nghịt trời, xm lng khuất ht dưới đ, c bao người trong chuyến bay ny đang nhn xuống qu mnh, mang theo bao niềm cay đắng qu nh trong tm tưởng.

 

Bo Sng Hương. Thng 10/2009

 

 

 

Siu bo đang vờn ngoi hong Sa. Lần ny qu miềng c thot được khng.

 

******

 

Mắt Huyền Trn

Nguyễn Đặng Mừng

                                                               

Ra qu gặp lc trời mưa bo

Cụng trn người xưa tiếng sấm rền

Nửa đm giật mnh tưởng bom nổ

Qu hiền ếch nhi ku buồn tnh

 

Xưa bom đạn x chừ ging bo

Ngập ngụa đời nhau lổ mội* trn

Mạ ku trời ơi cơn mưa t

Cha ngm mnh nu một tn  nhang

 

Gn guốc mặt cha dy thừng cột

Nước mắt mạ kh chỗ em nằm

Dng dằng ở đi mần răng được

Lăng mộ cha ng từ trăm năm

 

Chỗ eo ai cột qu mnh lại

Ngọc Vạn** Phương Nam bo xứ Tần

Đất bạc sự đời tri ra biển

Hong Sa gi tạt mắt Huyền Trn.

 

*  Lỗ mội: Lỗ nước ngầm kh pht hiện v rất nguy hiểm v kh nhận ra. Qu mnh c cu: Nước chảy o o khng bằng hao lỗ mội.

** Cng nữ Ngọc Vạn: Cng nữ Ngọc Vạn l con gi Cha Si Nguyễn Phc Nguyn. Năm Canh Thn 1620, b được gả cho vua Chn Lạp l Chey Chetta II v cuộc hn nhn ny đ gip Cha Nguyễn mở rộng được lnh địa thm về pha Nam.

 

 

*************************************

 

Art2all.net Hnh ảnh lụt thng 9/2009, trch từ PPS Bo Số 9 :

 

 

 

 

 

 

   

trang nguyễn đăng mừng

chn trần

art2all.net