NGUYỄN ĐẶNG MỪNG

Quê ḿnh, quê người

 

              

 

Sáng ra hủ tiếu lại thèm cà phê (Bùi Giáng)

                                                               

Nhớ những sáng đẹp trời đi uống cà phê vỉa hè Sài G̣n. Cô bé cà phê đon đă, “Hôm nay anh đẹp trai ghê”. Chà, hơn năm mươi rồi mà được gọi bằng anh, dù hơi ngượng nhưng cũng nghe ḷng vui vui.

 -Hôm nay cháu cũng đẹp ghê.

- Cám ơn anh Hai. Mai em thưởng một ly miễn phí nhé.

 Trời đất! ḿnh khen nó, con bé hàng xóm trọ học bán cà phê quán cóc ở đầu hẻm, được nó ban cho tiếng “anh”. Về, sướng mấy đêm ngày liền. Vậy là sáng ra, ḿnh ghiền cà phê.

Một thời gian không thấy nó bán nữa. Và ḿnh nhớ quay quắt hương cà phê đầu hẻm. Bây giờ em ở nơi nao, Hàn Quốc hay Đài Loan…

Vừa rồi gặp nó chạy xe Dylan, mặc áo vest văn pḥng, hỏi ra mới biết nó đang làm kế toán cho một công ty lớn. “Em” vẫn cười rất tươi, “Anh khỏe hôn”. Trời đất, thế mà tưởng…Ḿnh tự xin lỗi về những điều ḿnh đă nghĩ về “EM”.

 

Ngày xưa có mấy nghệ sĩ ngoài Bắc, Trung vào Nam làm thơ làm nhạc hay ra phết. Thi sĩ  Nguyễn Bính trong Hành Phương Nam, có câu “ Tâm giao mấy kẻ th́ phương Bắc”. À, thế ra Nguyễn Bính chưa mê nỗi miền Nam, c̣n nhớ miền Bắc với những tâm giao, kẻ ở  ngoài đó. Hay là thời đó chưa có Cà phê cóc, chưa có những cô bé mười tám đôi mươi gọi thi sĩ bằng anh. Cho nên trong thơ t́nh Nguyễn Bính ở miền Nam không thấy những h́nh ảnh như “ Hai người sống giữa cô đơn, h́nh như nàng có nỗi buồn giống tôi”. Đoàn Chuẩn th́ khác, Nhạc sĩ có hẵn một bản nhạc cho một mối t́nh thật lăng mạn: Gửi người em gái  Miền Nam, một bản nhạc hay hiếm hoi của những chàng phương Bắc nhớ về phương Nam. Nỗi nhớ đến cháy ḷng:

 

Đêm hôm nao, ngồi nghe qua không gian

Em tôi mơ, miền xưa qua hương lan

Đường phố lóa ánh đèn

Một người trên đất Bắc chờ em! 

 

Năm ngoái về quê, đi uống cà phê. Trong lúc chờ người bạn, ngồi một ḿnh nhâm nhi. Buồn. Có cô hàng cà phê trạc ba mươi tuổi, hỏi chú chờ ai rứa. Ḿnh không trả lời mà khen: “Em nói giọng Quảng Trị hay ghê”, kiểu như đă từng khen ở Saig̣n. Cô nàng quắc mắt lên, môi vễu ra xí một tiếng rồi quay ngoắt vào trong, cùng các bạn nhỏ to chi đó. Chắc là có câu : “Cha già mất nết”.

Có lần ra Đông Hà đi dạo với đứa cháu gái học sinh lớp mười một. Có đám con trai, chắc cũng cỡ hai mấy tuổi ngồi bên đường khen: “Em đẹp quá em ơi”. Cô cháu ḿnh quay lại đanh đá: “ Đẹp cái ông nội mi chơ đẹp”. Trời đất! Người ta khen ḿnh phải vui chứ cháu, ai lại rứa. Con bé giải thích, phải vậy cho chúng nó chừa cái thói chọc gái ngoài đường.

Có lần hai vợ chồng ḿnh đi ăn cháo bột. Quán đông, nghe mùi ném đă ứa nước miếng. Vợ chồng ḿnh chọn bàn trong góc để ngồi cho dễ…quan sát. Ngồi chờ gần mười  phút chẳng có ai hỏi ăn chi. Ḿnh thấy người ta tự động lấy tô xuống bếp đưa cho chị ngồi vừa xắt bột vừa múc cháo. Thấy vậy ḿnh làm theo. Được hai tô. Cháo ngon quá, hai vợ chồng quyết định “mần” thêm “chuyến nữa”. Vậy là ḿnh lại lấy 2 tô mới khác xuống cho chị bán cháo múc thêm, để 2 tô đă ăn xong lại cho người ta biết mà tính tiền. Ḿnh đang hư hửng bảo với cô bán cháo, một chị cũng gần 40, múp míp, da trắng, ngực ph́ nhiêu, rằng: “Em ơi cháo bột em ngon nhất Việt Nam đó. Mấy mươi năm rồi tụi anh mới ăn được ngon thế này, mà cô bán cháo lại đẹp nữa”. Cô ả quắc mắt nh́n lên phán : “Vô duyên!". Rồi chăm chăm nh́n 2 cái tô trong tay ḿnh phán tiếp: “Ăn uống kiểu ni ông nội ai rửa đọi (tô) cho nỗi”. Ḿnh chợt hiểu ra rằng phải lấy hai tô cũ xuống cho chị ta múc lại, đỡ phải rửa nhiều lần, mất công mà cũng vệ sinh. Người đông thế mà không có ai tính tiền, kiểm tra. Ai ăn xong cứ tự nguyện xuống bếp trả tiền, tự kiếm nước uống và…về.

 

Tôi có người bạn ở nước ngoài lâu ngày về Việt Nam cùng  đi Hà Nội chơi cho biết. Phong cảnh và con người Hà Nội thật lịch thiệp, bạn tôi thích lắm. Ngày xưa đọc Tự Lực Văn đoàn chúng tôi thường mơ một lần đến Hà Nội, Hải Pḥng để gặp Cô Mai trong Nửa Chừng Xuân, Cô Loan trong Đoạn Tuyệt.

Anh bạn mê ngồi cà phê vĩa hè để ngắm người Hà Nội. Vừa ngồi xuống tôi đă gọi hai ly đen đá. Bạn tôi lại đứng lên bảo qua bên kia đường ngồi hay hơn. Tôi và bạn đứng lên xin lỗi chủ quán. Cô chủ quán điềm nhiên, “Hai anh cho tiền hai ly đen đá”. Tôi căi: “Cô chưa pha mà”. Giọng cô đanh hẵn ra: “Gọi là phải tính tiền”. Tôi móc tiền trả. Ḷng nao buồn. Bạn tôi bảo, “kệ, trả tiền đi, bao  nhiêu đâu”. Không phải là bao nhiêu, đấy là cái t́nh giữa người mua kẻ bán.

Trở về Sài G̣n lại đi cà phê vỉa hè. Cũng lại cảnh cũ diễn ra nhưng t́nh huống khác hơn. Khi cô hàng cà phê đang pha bốn ly cho cả nhóm th́ bạn tôi lại trở chứng. Lại bảo bên kia đường hay hơn. Tôi lại đứng lên móc túi và xin lỗi. Cô nàng đon đă cười rất tươi, bảo: “ Các anh chưa uống mà. Lần này không vui lần sau sẽ vui v́ các anh vui quá. Mời các anh hôm nào có dịp ghé quán em nhé”. Vậy là bạn tôi ngồi xuống tán chuyện cùng cô cà phê đến 24 giờ mới chịu rời quán. Hôm sau lại đến quán Cô - nàng – Zui Zẽ.

     Có người hay phê phán mà không chịu t́m hiểu ngọn ngành. Người Sài G̣n mua bán giỏi là tất nhiên. Từ thời Nam Kỳ Thuộc Pháp họ đă sống với  “kinh tế thị trường”. Làm ra cái ǵ, bán cho ai, bán thế nào để giữ khách là bài học thuộc ḷng của họ. C̣n miền Trung của tôi, cuộc sống tự cung tự cấp, lấy gia đ́nh làm nền tảng nên ít giao thiệp, mua bán một cách bài bản. Trồng được giàn bầu giàn bí chỉ hái nấu canh, thừa th́ mang biếu hàng xóm. Tôi c̣n nhớ mạ tôi có khi cắt nửa trái bầu nấu canh, nửa c̣n lại treo trên giàn, ruột ứa nước như khóc. Ngày hôm sau màu trắng ruột bầu ngà đi, teo lại tội nghiệp. Trong lúc người Nam bộ họ trồng bầu cả mẫu, bán hàng chục xe tải cho một vụ mùa. Họ c̣n bán chục mười hai mười bốn để lấy ḷng khách. C̣n miền Bắc th́ qua mấy thế hệ có biết mua bán đâu, chỉ đến cửa hàng thương nghiệp mua theo tem phiếu. Khi vào kinh tế thị trường th́ “phở quát”, “bia chờ’ phải tồn tại một thời gian nhất định thôi. Nhanh hay chậm c̣n tùy vào sự ḥa nhập của từng con người, ngành nghề nữa.

Năm 1972 tôi vào Sài G̣n có quen một em nữ sinh Gia Long. Mỗi thứ bảy chúng tôi thường hẹn nhau. Thứ bảy lần đó nhằm ngày tết Đoan Ngọ. Tôi đứng chờ em trước cổng trường. Em dắt xe ra, bảo: “Hôm nay chợ đắt lắm, em phải về chợ Đa Kao phụ má bán hàng. Hay là anh đi theo em  về chợ. Xong tụi ḿnh đi chơi, nghen”. Tôi hơi bực ḿnh nhưng thấy em cười hớn hở cũng nguôi. Em lại bảo “ Anh chưa thấy em bán hàng phải không, có duyên lắm đó”. Em cho tôi địa chỉ cửa hàng thịt trong chợ Đa Kao rồi lên xe biến mất. Tôi ngoắc một chiếc Ta xi chạy theo. Tôi ḷng ṿng một chặp th́ đúng là em đang mang tạp đề đứng chặt thịt thoăn thoắt, vừa nói cười với khách  vừa làm việc. Thấy tôi em lại cười reo lên, “mời anh mua thịt”. Trên khuôn mặt lấm tấm mồ hôi không hề lộ chút lúng túng, rất hồn nhiên. Em xem việc bán thịt cũng như đi học. Áo dài trắng với phù hiệu nữ sinh Gia Long có thêu lớp 12C trên đó và cái tạp dề phía dưới  trông đáng yêu làm sao. Lại nhớ những bạn “tiểu thư đài các” ngoài ḿnh, sao mà ai cũng “sĩ” thế.

 

Nguyễn Đặng Mừng

 

trang nguyễn đặng mừng

chân trần

art2all.net