NGUYỄN ĐẶNG MỪNG

 

NƯỚC NHẢY LN BỜ

 

Thng bảy nước nhảy ln bờ
(Tục ngữ)


 

          Trận mưa gọi l tiểu mn hồi thng ba ngập hết cả ruộng khoai sau r. Khoai mới hai thng moi về bốc mi thối như phn người, heo cũng ch. B con lại mất cng gnh đi đổ, phải đổ cho xa nơi ở để khỏi phải ngửi ci mi kinh khủng đ. Từ đầu đến cuối lng nồng nặc mi khoai thối. Đi họp phn chi hội thằng Thỉ b b  đứa m ăn khoai ti ni xin mời ra ngoi cươi (1) m ngồi, ngồi trong nh lỡ ra khng ai chịu nổi . Thỉ gọi ti bằng ch trong phi. Thanh nin chng ti tối no cũng họp ở nh Nhan, c ấy lm phn chi hội trưởng, nh Nhan chỉ c hai mẹ con nn được thoải mi. C việc cũng họp khng c chi th ni tầm pho cho vui. Tối lại khng biết lm chi, ngồi nh suy nghĩ nhiều thm đi bụng.

Vụ đng xun lại mất ma. Được bao nhiu phải bn nghĩa vụ. Mỗi x vin chia được vi chục k la. B con ln sn đội gnh về nhiều nhất l rơm.

Gi Lo thổi qua cnh đồng kh khốc, rt đến ruột gan. B con từng đội uể oải vc cuốc ra đồng cuốc đất thải. Ma h thu chỉ sản xuất trn một phần ba cnh đồng vo những nơi thấp, hoặc c nước tưới.

Ruộng phần trăm (2) được hợp tc x chia cho từng hộ để tnh vo việc chăn nui. Những khoảnh ruộng được cắm v, mỗi hộ chừng vi trăm mt vung. B con đầu tư nhiều phn tro cho đm ruộng c thể của mnh, thường năng suất gấp nhiều lần so với ruộng hợp tc. Ma h thu trước đy gọi l ma tri, như đnh bạc, năm được năm mất.

La ma tri năm nay xanh tốt, nhất l ruộng phần trăm. Qua rằm thng bảy c đm bắt đầu chn, gọi l la đỏ đui. Người ta dự đon l năm nay mỗi x vin cũng được mươi thng la. Hy vọng nhen nhm trong lng b con.

Trời bo hiệu mưa bằng những ngọn gi bấc lnh lạnh, rng my đỏ rực pha đằng đng, từng đm my đen ko về nghịt trời. Sấm chớp pha biển ầm o dội vo. Những lo nng lo lắng, ch Gn buồn rầu nhn trời than:  Thng bảy nước nhảy ln bờ, coi chừng rồi đi ngất ngư cả lng . Đến chiều dy ni pha Trường sơn chm trong my, bo hiệu mưa nguồn. Đến nửa đm, cơn mưa dội xuống mi tn lạt rạt, lo ro. Mưa ko di đến sng. Những chn ruộng thấp nước ngập đến nửa thn la.

Nước ln tới đu b con tranh thủ gặt ruộng phần trăm tới đ. Ti mượn chiếc ghe ch Gn cng Nhan xuống gặt ruộng Mơn, ruộng phần trăm của ti v Nhan st nhau. Nhan ku ti bằng ch chớ khng b con chi. Qu ti con gi nhỏ hơn con trai năm ba tuổi l gọi bằng ch, cho ra vẻ con gi nết na. Ti chống so sau, Nhan cầm chầm bơi trước. Buổi sng nước chỉ ngang bắp chn. Hai ch chu gặt đến trưa nước ln ngang bụng, khng cn thấy la đu m gặt, la cũng gần đầy ghe. Mưa đổ rt mặt. Nhan trước ti sau đẩy ghe la về.

Gi mưa thổi ngược, hai đứa đẩy hết sức m khng nhch ln nổi. Thỉ lội băng băng trong mưa ku lớn:  Giữ đừng cho ghe lặn . Ti v Nhan cứ bặm mi gh chặt hai mạn ghe. Thỉ đến bn ni lớn:  C ci thau đy n, để tui giữ ghe cho, o Nhan tt nước ra đi . Nhan tt một chặp mỏi tay lại đổi cho Thỉ, hắn tt thiệt nhanh, một cht đ hết nước. Ghe nổi ln, đẩy nhẹ hơn nhiều. Nhan c vẻ mệt, mặt ti xanh. Thỉ nhn Nhan cười cười :  Thi o ngồi lun ln ghe cho khỏe, nu v ghe thm nặng . Đoạn hắn nhanh tay xốc nch Nhan bỏ ln ghe, đưa ci thau bảo  việc o chừ l tt nước . Mưa ngớt, nước khng cn nhiều, Nhan ngồi tt từng vệt nước nhỏ như chơi đồ hng. Mỗi lần Nhan hắt nước l Thỉ đếm năm, mười, mười lăm, hai mươi rồi cười khềnh khệch  Tướng o m cũng by đặt đi cắt la nước lụt, ở nh chơi đồ hng với ch Bnh cho rồi . Thỉ nhn ti cười chm chọc.

Cặp ghe ở cống nước gần nh, ti v Thỉ vc la về chất trước sn. Nhan khng vc nổi, ngồi bệt nhn Thỉ ngại ngng. Thỉ đưa tay vuốt vuốt đầu tc ướt nhẻm, nhn ti rồi nhn Nhan cười cười  Kiểu ni lấy chắc rồi mần chi m ăn .

Mưa một đm tầm t. Khuya nghe tiếng heo ku, mạ con ti thức dậy, nước đ vo nh. Lội trong nước bạc lạnh ngắt, bụng đi chn run. Ti li heo ln bn giữa, nơi an ton nhất, n ku r ln rồi nhảy m xuống nước. Đn lại tắt. M mẫm theo tiếng ku, ti chụp được chn n, dng hết sức lực ko được ln bn. Khng biết n sợ nước hay mệt m nằm im. Thiệt tnh ti muốn n chết để mai được ăn t cho lng cho đ.

Nước ln nhanh. Trời chưa sng đ nghe tiếng ới của b con bn xm Phường xm Ro cho chống ghe ln r chạy lụt. Nh ti ở xm chợ, nền cao nhất xm m nước đ v nh. Theo tnh ton của mạ ti, giờ ny b con dưới xm Phường, bn lng Thi ng, Lam Thủy nước đ chắp mi.

Trời sng ra. Nước bạc dập dềnh, oạp. Nh cửa tre pheo như thấp xuống. Những chiếc b chuối chở theo heo g ku inh ỏi lẫn trong tiếng người gọi nhau ơi ới. Những khun mặt chịu thương chịu kh của cc mạ cc chị dưới vnh nn l như tp lại, quắt queo. Rắn nước lội loằng ngoằng trước sn, vo cả trong nh. Ti đnh chết một con quăng ra ngi vườn. Rắn mai rắn hổ leo ln tre vằn vện, mấy o mấy chị sợ xanh mặt. Qu ti khng ai ăn thịt rắn. Những ngy đi km, rắn nước đầy đồng, người ta đnh chết, snh ln hi thối m khng ai mng đến. C lần ti ni trong Nam rắn ny gọi l rắn bng sng, ăn ngon lắm. Ch Gn rụt cổ kinh hi  ăn uống kiểu chi như mọi, chết th thi, ai lại ăn uống dữ rứa 

Nhan vc con heo lứa chừng mười k, theo sau l chị Nị qua nh ti. Nhan mặc chiếc o bộ đội rch một miếng trước ngực, lộ một phần bầu v bn tri. o ướt ngang ngực, mặt Nhan ti ngắt mệ ơi nh chu lt ngang cửa sổ rồi, cho chu gửi con heo, gia ti nh chu chỉ cn chừng nihức hức, chu chui v bụi tre mới li n ra được đy. Nhan từng khoe với ti vi thng nữa heo đủ bốn chục k sẽ đem bn cửa hng, được bn thưởng hai quần cho đen. Ti đn con heo run lẩy bẩy để ln bn giữa, nơi m mỗi lần qua nh Nhan chưa bao giờ dm ngồi vo. Con gi đn b qu ti khng ai dm ngồi bn giữa, trước bn thờ. Heo nh ti đ chết rồi. Con heo nhỏ rc đầu vo bụng con heo lớn. Mạ ti đưa tay o quyệt nước mắt. Ti thương mạ qu, qun lun t cho lng.

Ch Gn v ti mổ heo chia thnh mười su xu, mỗi xu trị gi nửa thng la, bn chịu cho b con qua ma năm sau mới lấy. Nh no cn la đu m đong liền. B con ginh nhau lấy thịt, nh ti để lại hai xu, chia cho Nhan nửa xu. Ch Gn lấy một xu, cười hề hề  sang năm đến ma ln ci r m lấy, tau chọn huyệt rồi . Ti lạnh người, Ch Gn thường ni trước những điều xảy ra. Như mấy năm trước thấy thanh nin ph bờ thửa để cng nghiệp ha nng nghiệp, ch Gn bảo  mần ăn kiểu ni c ngy chết đi . Ch by cch ti gi xe đạp nước, hai ch chu vo nước phở (3), đạp cả buổi, nước chỉ dồn về một gc ruộng. Ma tri đ mấy đm ruộng vừa cải tạo th điểm bỏ hoang.

Nhớ hồi mới giải phng, những cn bộ đi tập kết về mở tiệc mời b con. Mấy ch ngoi Bắc về lng thuộc thế hệ đn em của ch Gn thời chống Php, c người khi đi mới mười lăm tuổi, ra Bắc cn đi học tiếp. Nghe đu c anh Hạ tốt nghiệp tiến sĩ ở Lin S. Những chuyện kể về chiến tranh sinh động lắm. B con chăm ch nghe, đột nhin ch Gn ni lớn:  Ăn đi cho tui ăn với một miếng, ni chi ni mi, khng th tui về đy . Mấy ch ko lại xin lỗi ch Gn. Ăn xong ngồi uống nước, lại chuyển qua đề ti kinh tế. Mấy ch kể ngoi Bắc nhiều mỏ lắm, no mỏ thiếc, mỏ ch, c cả mỏ u- ra- ni -um để sản xuất bom nguyn tử. Ch Gn bực mnh ni trổng:  Cn một mỏ nữa , b con hỏi mỏ chi, ch tỉnh queo:  Mỏ ni lo .

Ti trải tấm tn ln bộ phản, lấy một t tro phủ ln, bắc kiềng lm bếp. Nhan đi rt rơm vo, nhen lửa nấu cho lng. Nhan đ lấy dy rơm cột lại chỗ bị rch trước ngực, cười cười  ch chu mnh m xấu hổ chi, ch hỷ . Lng heo nhiều m chỉ c nửa lon gạo nn cho lỏng bỏng. Mạ ti hp một chn, thở ra, ku nhức đầu khng ăn nữa. Chị Nị cũng ăn một chn, cn bao nhiu Nhan v ti ăn sạch, cn thm thm. Chn cuối cng Nhan đổ vo nửa muỗng ớt bột, bảo để cay cho ấm bụng. Mặt Nhan tươi ln sắc hồng, lấm tấm mồ hi. Cho lng hiệu quả thiệt. Qu ti ai cũng ăn cay, chắc để đnh lừa vị gic v thức ăn chẳng c g, c cơm l qu rồi, ăn với muối v ớt thiệt cay l ngon nhất! Nhan đổ thm một t nước trng nồi cho đem đến cho con heo lứa, n tp lặp phặp.

Số thịt cn lại mạ ti muối để ăn dần, thường l để kho với nước ruốc cho c vị bo.

Số la gặt chung hm kia nổi lều bều trước sn. Nhan nghĩ ra cch rang la như lm cốm. Ti đạp la bằng chn một đầu tấm phản, đầu kia Nhan rang. La chưa chn dai nhch, đạp cả chn cũng chỉ được vi lon. Nhan bảo lấy đũa suốt nhanh hơn. Được một t lại bỏ vo cối gi, sng sảy xong được vi chục lon gạo teo tp, mu xanh như cốm. Cơm chiều hai nh lại ăn chung. Gạo non được đổ vi lon nấu cho, Nhan cắt thm b rau muống đổ vo, bảo  để chắc bụng , nồi cho nửa xanh nửa trắng như cho heo. Bốn người h hục hp. Chắc bụng nn ngủ ngon. Chi Nị, Nhan v mạ ti ngủ chung giường.

Ti nằm một đầu tấm phản, cuộn mền nghe ếch nhi ku, chm nhanh vo giấc ngủ. Chim bao thấy ti v Nhan được ăn cỗ, xi thịt hề. Rồi lại thấy cng Nhan ngồi ăn ch đậu huyết bn một đống la to đng. Rồi lại thấy Nhan mặc ci quần Mỹ lng tưng, ci o hoa sặc sỡ. Mng v ngực Nhan đầy đặn như ma h thu năm bảy lăm đi lm cỏ la, sợ đỉa đến ngất đi, nằm ngửa trn bờ ruộng, mấy chị vn o xức dầu. Khoảng bụng trắng nn, h một cht nịt ngực, mấy đm sau ti cn mơ thấy rồi mộng tinh. Đm ny cũng mộng tinh, điều m mấy năm ny khng c. Cho gạo mới bổ thiệt!?

Nước ln chậm, chưa c dấu hiệu rt, mấp mem tới r. Bao nhiu chuột đồng, chồn co tập trung về những bụi cy dại trn r. Sng sớm ch Gn cng con ch Bi ngang nh ti, ku Bnh ơi đi săn, đi săn m, Sau r. Ti cng con Mực theo. Ngang nh thằng Thỉ rủ hắn dắt con Vng cng nhập hội đi săn. Chng ti đi theo đường đập, hướng về pha r.

Đập l hai con đ song song của hai lng, giữa l lạch nước chảy trn lng ct trắng, gọi l khe. Ma mưa nước từ những bi ct rộng lớn, gip ra tới cc lng biển, tập trung chảy về khe rồi đổ ra sng Vĩnh Định. Nước khe chảy ngược về hướng Trường Sơn. Nghe ni thời vua cha, những lng c nước chảy ngược như thế thường hay lm phản, nn chnh quyền phong kiến buộc trước đnh lng phải đc hai con ngh xy đầu về hướng ni. Những lng qu hiền như đất như khoai, c ai lm phản g đu.

*

 

Hồi ln năm, tro Ng Đnh Diệm, những đm mưa lớn ti đ nghe tiếng ầm o của nước khe chảy. Tiếng ch Gn lẫn trong tiếng phn la nứt đập.nứt đập. Trai trng đốt đuốc, vc cuốc chạy rầm rập trong đm mưa gi, cng nhau ra hộ đ. C lần lng ti cho người lội qua khe ph đập của lng bn để giảm p lực nước cho lng mnh. Mỗi lần nứt đập l ct lấp hng chục mẫu ruộng. C lc hai lng kịch chiến với nhau bằng cuốc rựa. Nghe ni thời trai trẻ ch Gn một mnh tả xung hữu đột rất kin cường, mỗi lần vắng ch l lng ti chịu thua. Thời đ chỉ c một thn trưởng với ch Gn lm xu m điều động dn lng nhanh chng, hiệu quả vo những lc gặp thin tai lũ lụt. Nay nhiều hội nhiều đon m ruộng hợp tc ngập lụt khng ai thm gặt

Mỗi ma lụt về, rất nhiều c lội ngược khe, tm về trằm (4) để sinh sản, gọi l ma c rải. C rải rất dễ bắt. Con no bụng cũng đầy trứng lội chậm chạp. Dn lng dn hng ngang đứng dưới khe ngước c. Mỗi người cầm một ci chơm hoặc rập (5). C những bầy c hng trăm con chạy ngược dng, nước trong đến độ thấy r từng ch c gy trắng bạc chạy lặc l bụng trứng. B con chơm c dễ dng, cả phụ nữ cũng bắt được những con gy hng chục k. C được lm mắm thnh ăn tới tết, trứng c gy nấu cho rất ngon. Đến ma đng, c con xui dng khe về sng, từng vạt đen lội như tri giữa lng khe ct trắng, nước cạn. Trẻ con dng rập xc những bầy c cấn, c mại, c gy con, c giếc về kho tiu ăn ngon tuyệt. Suốt cả ma đng đến hết thng ging chng ti ở ngoi khe nhiều hơn ở nh. Hơn mười năm được thanh bnh sung tc, đ cũng l mười năm đẹp nhất của lng qu ti.

Rồi chiến tranh ập đến, b con ly tn. Đến năm bảy bảy, một con đ chắn nguồn nước được hon thnh, gọi l đại trường đ. Nước theo những mương rảnh mới khơi chảy ra biển. Khe nước khng cn chảy mạnh như xưa. Những chuyện trn chỉ cn trong chuyện kể.

Một nửa x vin đội chng ti l dn thnh thị, họ đi lnh chế độ cũ hoặc l vin chức, thầy gio, y t Những năm chiến tranh lan rộng, họ đem vợ con vo sinh sống ở cc tỉnh lỵ miền Trung. Gia đnh Nhan cũng dn thnh thị từ năm 1960, ba Nhan đi qun dịch đem vợ con theo ở đu trong Huế. Ma h năm bảy lăm ko nhau về lng, ai cũng cn cht của nả, t nhất cũng vi cy vng, c nh cn cả mấy chục cy. Thời mới về lng vui lắm, đi lm ruộng thanh nin cn ht thuốc Ru By, khi bay l l trn đọt la, thơm phức. Những năm thiếu thốn, nh no cũng phải bn dần của cải để mua thm khoai sắn, một chỉ vng c khi mua chưa được vi thng sắn kh. Đến năm bảy chn th nh no cũng v sản như nhau.

*

 

Bầy ch được thả ln đập chạy loăng quăng, con Bi v con Mực sủa đổng vo những bụi cy hai bn đập. Ring con Vng của Thỉ khng sủa. N khng bao giờ sủa bậy, khi no c mồi mới sủa, gọi l đnh.

Thằng Thỉ đi trước, hai vai n xuội xuống như ng gi. Thỉ cao một mt bảy lăm, hồi mới giải phng, mười chn tuổi, cn nặng hơn bảy mươi k. C lần mấy đứa thch hắn ăn ch, một mnh ăn đng một sải tay mười lăm chn ch đậu huyết. Hắn từng tuyn bố đủ sức ngủ với con gi cả lng. Tnh Thỉ bộc trực tốt bụng. Ma gặt no hắn cũng ginh xc la, cng việc chỉ c những người mạnh khỏe mới lm nổi. Hắn ni nhỏ với ti, một lần đưa gnh la ln vai con Nhan thế no hắn cũng rờ ngực một ci, khng biết c khng. Ti nghĩ l hắn ni dc.

Mới mấy thng m trng Thỉ gi đi, mặt cứ buồn buồn. Đời Thỉ l một bi kịch.

Chị Hảo mười tm tuổi lấy chồng, c mang Thỉ được một thng th anh H cha Thỉ tập kết ra Bắc. Chị Hảo đẹp lắm. Hồi nhỏ chị hay bồng Thỉ qua nh ti chơi. Chị m bi Kiều, mỗi lần ch Gn bi xong l chị khc. Ch Gn lại thch thm mắm thm muối, bảo số chị đa đoan, t nhất cũng vi ba đời chồng. M chị đa đoan thiệt. Thằng Thỉ năm tuổi chị lại c mang, nghe ni với một tay cảnh st trn quận. Thằng Thỉ em hai tuổi chị lại c mang, lần ny nghe ni với một ng thầy php.

Những đm ma đng rt căm, hai anh em Thỉ đắp chiếu chuyền hơi ấm cho nhau. Nhiều đm Thỉ nằm nghe tiếng th tho của mẹ lẫn trong tiếng gi rt, với một giọng đn ng no đ. Tiếng rn ư ứ nhanh chậm đnh nhịp cng tiếng ọt ẹt đều đặn của giường tre, ha trong tiếng eo o của những thn tre cạ nhau ngoi vườn. m thanh đ m ảnh, nho vo nỗi đau của Thỉ, cảnh bo những điều sắp tới.

Buổi sng m vở ra đường l bị đm trẻ chọc ghẹo bằng bi ht v:

Mạ ba con lng cn theo dượng
Dượng chưa qua bắt g chi mạ
Dượng qua rồi mạ đuổi con đi
Ci m ngon để dnh cho dượng
Ci m dở để mạ con ăn.
Mạ ba con lng cn theo dượng.

Đm trẻ vừa nhảy chồm chồm vừa xỉa xi vo mặt Thỉ. Hắn trnh bn no cũng bị chận lại. C đứa cn hỏi  hồi hm mi chộ mạ với dượng mi mần chi .

Thỉ ci đầu, đưa tay o quệt nước mắt, dật dờ đến lớp. Học đến lớp nhất (6) th nghỉ, ở nh giữ em.

Những ngy chị Hảo sinh, Thỉ phải ln trạm x trn Đồi Ma chăm sc. Ban ngy nch mủng đi xin gạo b con, nấu cơm rồi bới ln cho mẹ. Ban đm ở lại trn trạm x quạt than, phụ chị Hảo xng phy. C những đm chị Hảo ngủ, một mnh Thỉ thức quạt muỗi cho em, nghe chim cho ht ku, sợ run, lay chn chị Hảo m khc:  Mạ ơi mạ, lần ni nữa thi nghe mạ, đừng nữa, con cực lắm rồi . Cứ thế, đến năm bảy hai nh Thỉ c bốn anh em, hai trai hai gi.

Năm bảy lăm anh H về, chị Hảo ba mươi tm tuổi vẫn cn hương sắc, chị lại đẻ thm một đứa. Được vi thng, anh H trở về Bắc với gia đnh ngoi đ. Chị Hảo pht đin, đi lang thang từ đầu đến cuối xm h những cu da diết:  Gi đưa bụi chuối te tu, chồng Nam vợ Bắc lm giu ai ăn . Thằng t bệnh mất, vi thng sau chị cũng qua đời.

Ngy đưa đm b con đng đủ. Anh H khng vo. Thỉ đội mũ rơm, chống gậy đi thụt li đưa mẹ về r. N khc rống ln lc hạ huyệt, giọng ồm ồm:  Mạ ơi ai mạ cũng thương m c ai thương mạ m, mạ ơi l mạ

*

Chng ti ln đến r, ch Gn ku:  Thỉ ơi, bữa ni ci khoản c tru (7) ra răng rồi , Thỉ la ln:  Xuội rồi ng ơi, con Nhan c cho ngủ e cũng khng mần chi nổi . Ti chọc Thỉ:  Mi nhớ chuyện kim chch v thịt khng .  Kim chch v thịt th đau, thịt chch v thịt nhớ nhau suốt đời . Vừa ni Thỉ vừa cười tot miệng, ngước mặt ln trời, ci đầu lắc qua lắc lại bựa ni chộ con Nhan xanh lt, hm t tui bồng ln ghe nhẹ như con nt, hay l ở gần nh ch hay thoo ko thoẹt quẹt,  ni bậy, tau l ch hắn m . Hắn nằm ngửa xuống ct, đập đập hai tay ln đi, hai chn chọi chọi:  ch m lấy kim chch mng chu . Ti nổi cu trợn mắt:  Mi ni bậy tau đập chết . Thỉ nhn ch Gn như phn bua, ni tảng lờ:  Hồi nớ đứng gần con Nhan l khng chịu nổi, bựa ni th mần chi được, đi qu khng ngc đầu ln nổi. Ch nhớ chuyện đi coi phim ngoi cha khng, h h셔

Nhn ngy lễ quốc khnh năm đầu tin thống nhất, b con được thng bo sẽ c đon chiếu phim của huyện về phục vụ. Những buổi chiếu phim thường được tổ chức trước sn cha. Ăn cơm tối xong l thanh nin trong lng rủ nhau ra sn cha sớm để chọc nhau, chờ đon chiếu phim lưu động. Con nt v ng b gi ngồi trước, thanh nin đứng sau. Hm đ thằng Thỉ tch ring ni nhỏ to chi đ với thằng Tm bn đội ba. Nhm phn chi hội ti đứng gần nhau. Nhan đứng gần ti. Thằng Thỉ cao m cứ đứng chon trước mặt Nhan, hai tay chắp sau mng. Đến đoạn phim hấp dẫn Nhan nhn chn để thấy được mn hnh, tay nu ln vai thằng Thỉ. Bỗng nghe Nhan la ln rồi bỏ chạy về. Khng ai biết chuyện chi. Hm sau Thỉ kể với ti  con Nhan bị kim chch mng đau qu lắc tới mạnh, nguyn bộ lọt v tay tui hết, tui bụm gọn, h h셔. Khng ai biết thằng Tm chơi tr đ, cn đồn rằng ti l thủ phạm. Nhan giận ti cả mấy tuần, sau lần ti nghim mặt thề  ch m lm chuyện nớ l ch chết liền , mới thi.

Tiếng con ch Vng đnh thi thc. Ch Gn bật ln, cầm gậy chạy trước, ti v Thỉ chạy sau. Lm cy trm b chỉ cao qu đầu người, bầy ch đang quần trong đ. Ch Gn ra lệnh:  Mỗi đứa đứng một gc, chồn chạy ra th đập . Chồn khng chạy ra pha ch Gn, cả ba con chồn đn bằng con mo lớn cứ chạy ra pha ti đứng rnh. Ti đnh con no cũng hụt. Ba con chồn lủi vo một bụi khc. Ch Gn la ln ku ti lại chỉ dẫn:  Ngừa chồn phải ngồi ri n, đập chồn phải quơ gậy st đất. Đập ci đập xuống kiểu thằng Bnh trăm con trật cả trăm . Ch vừa ni vừa chỉ dẫn từng động tc.

Bầy ch bắt hơi đuổi theo. Lại quần với chồn trong một bụi trm b khc. Ti ngồi đng thế ch Gn chỉ, theo phản xạ ti quơ gậy đnh thật mạnh ngay đầu con Vng vừa l ra, n ku ăng ẳng rồi quay mng mng. Tội nghiệp, chỉ một cht l n đứng dậy lao vo bụi chiến đấu với đồng đội. Ch Gn la ln  một tn n , một cht lại la ln  hai tn n , rồi  ba tn n . Ch ku ln  Bnh ơi, khi hồi mi chộ mấy con ,  ba con.  Rứa l hết rồi, mau qua đy .

Ba con chồn đn bo mp nằm phơi trn ct. Con Bi v con Mực ư ư khoe chiến cng. Con Vng nằm gối đầu ln chn Thỉ, mắt trợn trừng, mu ứa ra ở miệng. N vừa chết rồi. Ti vuốt vuốt nhẹ chỗ bụng n, mu vng non xp lẹp. Chắc buổi sng n chưa ăn g. Thỉ nhn Vng buồn rầu, mắt rơm rớm. Ch Gn bnh tĩnh: Chiến đấu th c mất mt. Hm nay mnh thắng, một đổi ba. Nhưng đau nhất l phe ta đnh nhầm phe mnh. Rồi ch kể hồi khng chiến chống Php, ch đ từng nhận lệnh chn sống đồng đội mnh v bị cấp trn nghi ngờ lm Việt gian. Chuyện ny ti c nghe kể hồi cn nhỏ. Người ta ni sở dĩ ch Gn khng đi tập kết v n hận. Ti lại khng nghĩ thế, những ngy sống gần mới hiểu thm về ch, khng như lời đồn đại.

Hồi mới lớn ti nghe kể rằng ch Gn lm tổ trưởng du kch trong lng. Đ từng chỉ huy ba du kch chống lại một đại đội L Dương. Ch dn mặt trận gần cả cy số dọc con đập. Hằng trăm lnh Ty đang dn hng ngang trn cnh đồng để tiến v lng. Ba người cứ chạy dưới khe, vi trăm thước l ln đập bắn tỉa về pha địch. Đối phương bị thương tch nhiều, lại tưởng c bộ đội chnh quy nn đến chiều th rt qun.

Một trong ba du kch đ c ch Toa. Nghe ni ch Toa đ từng lm thng ngn cho Ty. Năm 1945 bỏ Ty về lng cng tham gia cướp chnh quyền. Những năm bốn chn năm mươi thỉnh thoảng c những vụ thanh ton nội bộ, gọi l xử l. Ch Toa quen miệng ni tiếng Ty. Một lần c phi đon cấp tỉnh về thăm lng, trong buổi hội thảo ch Toa pha tiếng Ty vo. Sau đ bị chn sống. B con nghi l ch Gn tố co v chn sống ch Toa.

Đến tro Ng Đnh Diệm, Ch Gn từ chối mọi đề nghị cộng tc với chnh quyền, chỉ nhận chức lm thằng m kim giữ r. Hồi nhỏ ti cng bọn trẻ hay đi mt củi sau r, mỗi lần thấy ch l bỏ chạy tn loạn. Đứa no bị bắt l ch đnh ba roi. Ch thuộc từng bụi cy, ngi mộ. R nhờ vậy vẫn giữ được cy cối, mồ mả khỏi bị ct lấp.

 

Ba người ci đầu im lặng. Gi lo xo thổi rung những bụi trm b. Ch Gn ngước mặt ln, mắt lim dim ni  Chừ tnh răng. Đem con ch về mần thịt hay cho thằng Ru . Thỉ khng ni g, đứng ln, cng Vng như kiểu cng em, hai tay để ln vai nắm hai chn trước của con Vng đi về hướng mộ chị Hảo. Đầu Vng vắt trn vai như lm nũng với Thỉ. Ti v ch Gn đi theo, phụ một tay moi ct gần bụi trm b, bn mộ chị Hảo. Chn xong Thỉ vơ l ngụy trang lại, sợ ai đ biết sẽ đo ln ăn thịt. Ci o bộ đội sờn vai, mu thấm tới ngực. Ti m chầm Thỉ, vai hai đứa rung rung. Ti ni trong tiếng nấc:  Xin lỗi mi, tau tưởng con chồn . Thỉ ni chậm ri:  Ch c lỗi chi m, số chu n rứa, ai thn cũng chết. Thi về. Nh cn hai chai rượu cam ng gi gửi v cng mạ tui, về nh tui uống rượu. Buồn qu! 

Chng ti dọn bn giữa sn, dưới tng cy ổi. Nước lụt về chiều rt nhanh để lại những vng ph sa nhớp nhp. T thịt chồn hong mu vng sậm, lắp xắp nước mỡ. Ch Gn đem qua mấy củ khoai ta. Thỉ khng ăn thịt chồn, chỉ ăn khoai. Con Bi v con Mực nằm dưới bn gặm những mẩu xương, nhn chng ti ăn, mắt nhẫn nhục, chờ đợi, van ni. Thỉ im lặng nốc rượu, mặt từ đỏ chuyển sang ti.

Buổi chiều lnh lạnh tri chậm chạp. Khng ai ni chi. Mi Thỉ giật giật. Hắn khc. Hắn đứng ln dng tay lm loa hướng về pha r ku thảm thiết  Vng ơiVng ơiVng ơi . Tiếng ku loang trong nước lụt vang xa, dội lại những tiếng " ngngơiơi . Gi rng rng, ngọn tre quỵt xuống vờn ln. My bay thấp từng đụn mu tro sậm. Trời lại chuyển trận mưa lớn. Ti v ch Gn ngửa mặt ln trời, hai con ch cng ngước nhn my, tru ln thống thiết.

Đm đ ti chim bao thấy mnh chn sống ch Vng. Mắt vng trợn trừng nhn ti, khng hiểu v sao ti chn sống n.

_________________________


 

(1) Cươi: Sn.

(2) Ruộng phần trăm: Thời lm hợp tc x nng nghiệp, c quy định để dnh năm phần trăm diện tch ruộng, chia cho từng hộ, gọi l hổ trợ thực phẩm chăn nui. X vin nhận ruộng ny c nghĩa vụ bn gia sc lại cho nh nước theo gi thu mua.

(3) Nước phở: Nước vo ruộng đ được phơi ải. Đất đang kh nng, cho nước vo, đất nhủn rất dễ bừa.

(4) Trằm: đầm nước trn bi ct c nhiều cy trm mọc.

(5) Rập: Hnh dạng như rớ nhưng nhỏ hơn, cạnh chừng trn dưới một mt, c cng dụng như nơm, khi cần c thể xc c theo bề ngược lại.

(6) Lớp nhất: Lớp năm by giờ.

(7) C tru: C lc.

 

 

trang nguyễn đăng mừng

chn trần

art2all.net