NGUYỄN ĐẶNG MỪNG

ĐỒI  MA

 

Giới thiệu

Nguyễn Đặng Mừng l một bt danh lạ, d anh đ 55 tuổi, lm thơ, viết văn từ 35 năm nay.

Đồi Ma thuộc loại tc phẩm bị vứt x may mắn mới tm lại được bản thảo l một truyện ngắn hay : đơn giản m sc tch.

Đơn giản trong lối kể chuyện đơn tuyến, m tnh tiết vẫn li cuốn, lắm bất ngờ. Tnh chừng mực, d sẻn; lời văn tự nhin, nề nếp, dường như tc giả muốn ghm cảm xc nhờ vậy m su lắng.

Truyện trong sng, kết luận hậu hĩ, nhưng chưa chắc đ vừa cng luận, v ngn ngữ chn thnh v trung thực ; tc giả khng biết gọt thửa bn chn cho vừa những đi giy khch hng : chnh kiến bn chn ny, thời thượng bn chn kia.

Tc phẩm tiếp nối truyền thống truyện ngắn Việt Nam khiến người đọc nhớ lại dăm ba ci mốc, từ Nam Cao đến Bnh Nguyn Lộc. Niềm vui kỳ ngộ như đ chớm men hoi cựu, v một thong cố tri.

Truyện sc tch, v dưới ba nghn chữ đ thu vn được chiều kch địa l v lịch sử, với những nổng ct Bnh Trị Thin chạy di suốt hai cuộc chiến tranh, qua những chiến trường thuộc loại c liệt nhất. Những cơ cầu v phong tục nng thn ; việc tang ma nơi thn d tạo khng kh vừa hiện thực vừa truyền kỳ. V tang tc lại nng tầm hiện thực ln truyền kỳ ở một mức độ khc, kết hợp cc thn phận, ha giải những giai cấp, trong khi một tia chớp cũng đủ rọi tia sng v minh vo pht cuồng m thn xc.

Cu chuyện hm sc như vậy nhất định phải được trầm tch từ lu. Tch lũy sự kiện chỉ đi hỏi tr nhớ. Trầm tch tm cảm cần một k ức khc, l tư chất nghệ sĩ, khả năng sng tạo từ khởi thủy cảm nhận, ghi vo tm linh rồi sau đ hồi ức thnh tc phẩm.

Nguyễn Đặng Mừng c tư chất đ.

Ni l ci bệnh, cũng được.

 

Đặng Tiến

Orlans, ngy 6-10-2007

 

 

Gọi l đồi ma nhưng thật ra đ chỉ l trảng ct trắng nằm giữa hai lng. Ma h ct ngời ln mu trắng rờn rợn. Gi Lo thổi lm ct bay m m, đi khi người ta cn gặp những khc xương người lộ ra. Ngang qua đồi ma những lc trưa nắng, lũ trẻ thường cắm đầu chạy cho đỡ nng chn v đỡ sợ.

Hồi chn năm, một trận đnh độn thổ * giữa dn qun v lnh Ty xảy ra trn trảng ct ny. Nghe kể hồi đ dn qun chưa c sng m dm vi mnh dưới ct chờ Ty ngang qua l nhất tề đứng dậy, dng gio mc gậy gộc v cả vật lộn nữa. Thế l trảng ct nhỏ chưa đầy hai mẫu đất ny, xc Ty xc ta nằm la liệt... Trảng ct cn l nơi xử bắn của Ty v du kch, một lần c tiếng sng l t nhất một mạng người nằm xuống trn ct. Ct dễ đo nn cũng dễ vi thy. Trảng ct c tn đồi ma từ dạo đ.

Ngoi những chuyện về ma trơi, ma cụt đầu cn c căn chi tranh của lo Nghi nữa. Nghe ni suốt đời lo ăn của cng nn đm về lo thường sống v ni chuyện với ma quỷ. Căn chi lo Nghi từ dưới đồng lng trng ln như ci nm v th kệch, m bầu v l trảng ct khum khum.

Khng biết lo Nghi bao nhiu tuổi. Ni ba mươi cũng được, năm mươi cũng được. Gia đnh lo đến xin ngụ cư ở lng, bố mẹ cu Ngh (tn thường gọi hồi nhỏ của lo Nghi) xin lng cho dựng căn chi trn trảng ct để lm nghề thợ rn. Hồi nhỏ khi ng b cn sống, nhiệm vụ của cu Ngh l thổi bễ rn. Với dị tật từ nhỏ, cu Ngh chỉ thch nghi với việc thụt bễ. Ngồi giữa hai ống bệ to tướng, cu Ngh nghing qua nghing lại với hai cn thụt trong tay thnh thạo nhịp nhng. Đến năm Ất Dậu cả lng đi. Những người chết đầu tin l gia đnh ng b thợ rn v khng c lương thực trữ. Những vị lớn tuổi trong lng kể lại rằng khi đem chn, thiếu một chiếc chiếu, người ta chạy khắp lng để xin thm lm o quan cho cu Ngh xấu số, lc tm được chiếc chiếu th chỉ cn xc hai ng b thợ rn. Vi thy hai ng b xong, cu Ngh từ trong bụi b ra mếu mo run run ni : tui chưa chết, đừng chn m tội. Từ đ cu Ngh đi ăn xin. Hơn ba trăm năm từ ngy theo cha Nguyễn Hong vo lập lng C. ny, lần đầu c kẻ sống bằng nghề ăn xin, cc b lo trong lng ni thế. Truyền thống của lng l th chết đi chứ khng ai đi ăn xin.

Lm người ai cũng c năng khiếu bẩm sinh, lo Nghi cũng thế. Lo nhớ rnh rọt chnh xc những ngy giỗ chạp m khng cần ghi chp. M lo c biết chữ no đu. Vậy l một ngy trong ba trăm su mươi lăm ngy, hm no lo cũng c xi thịt để ăn. Vng đất m người chết gấp mấy chục lần người sống ny, lo tha hồ ăn xi thịt. Hm no nhiều lo phơi xi trn những chiếc nia lớn để dnh. Thịt ướp muối cả hũ lớn.

Mặt lo Nghi gầy, m hp để lộ ra hai lưỡng quyền cao. Miệng nhỏ v lun nhc nhch run run. Nước miếng thường nhiễu ra lc lo ni: ự ự..cho tui xin nắm xi. Lo thường chỉ ni thế. Sau khi chủ nh cho nắm xi, một t thịt luộc vo chiếc t nhm, lo cầm run rẩy trn tay, ci cho cm ơn rồi lui ra. Lo khng bao giờ ch t nhiều (thường th người ta cho nhiều). Lo lại đi chới với chi chi về pha trước. Lo khng nhn ai, chỉ nhn xuống đất khi đi. Lo Nghi lại trở về đồi ma, nơi chi tranh của lo.

Căn chi tranh của lo Nghi đầm ấm ra khi c thm bệnh x của x. Sau khi dn cc lng khng nơi no chịu cho xy bệnh x v sợ truyền nhiễm v dị đoan, chnh quyền phải chọn đồi ma. Bệnh x khang trang m khng c y t y sĩ g. Trong x chẳng mấy ai học hnh bao nhiu. May m c chị Thuyền.

Chị Thuyền l con gi duy nhất của ng cả Lễ, giu c v chức sắc nhất lng. Chị đậu trung học rồi ở nh nội trợ may v. Học vấn của chị Thuyền thuộc loại nhất lng. Chị khng đẹp mặt lắm nhưng đẹp nết. Đ gần ba mươi m trng chị vẫn tươi mt hơn hớn. Trai lng khng ai dm dạm hỏi. Phần v ngho vẫn sợ ci giu c của ng Cả Lễ. Phần t học lại sợ ci c học của chị Thuyền... Thế l chị phải qu th một cch tức tưởi. Chị thường đi lang thang một mnh dọc đường bạn ** vo những đm trăng sng. Trai lng cứ việc nhn theo m thm kht, m bất lực

Sau một thời gian học kho y tế hương thn, chị về nhận nhiệm sở với sự gip đỡ của mụ Mận y cng (hộ l). Cng việc hng ngy l vo sổ cấp thuốc những bệnh thng thường. Hồi đầu chị Thuyền buồn lắm, nhất l lc c người sinh đẻ chị phải ở lại trực đm. Đồi ma về đm gi h, ct bay từng vạt m m gh rợn, lại thm hnh ảnh run rẩy liu xiu của lo Nghi nữa. Lo thường vừa phơi xi vừa nhn về pha bệnh x như đang d xt canh chừng điều g ấy lm chị sờ sợ. Nhiều lần chị khc lặng lẽ, xt cho phận mnh.

Rồi chị Thuyền cũng quen dần. Mỗi chiều rảnh việc chị ngồi đọc tiểu thuyết, thường l loại rẻ tiền thời đ. Những trang viết về mảng sống thị thnh khng dnh dấp g đến hon cảnh chị m sao đi lần cũng lm chị bng khung, cảm động. Nhất l những đoạn người ta yu nhau say đắm hoặc cả lm chuyện ấy nữa. Đ ba mươi tuổi m chị Thuyền vẫn tưởng tượng điều ấy như l chuyện b ẩn xa vời lắm.

Tiếng ự ự sau lưng lm chị giật mnh quay lại. Lo Nghi bưng t xi thịt run run kh nhọc ni:

- Ự ự ti đem xi thịt mời c. C ở đy lu rồi m khng c dịp ra thăm c.

Lần đầu tin chị thấy lo Nghi khng đng sợ như chị tưởng. Đi mắt của lo tot ln vẻ g đ như l thn mật chn tnh.

Chị cười:

- Cm ơn bc, bc đi mấy nơi m nhiều thế?

Lo khng trả lời, nhn xuống cuốn tiểu thuyết:

- Ự ự chị đọc g thế, đọc cho tui nghe với.

Lo Nghi ni xong cười như mếu.

Vậy thi m chị cũng đọc cho lo nghe. Lc c đơn người ta cần c bạn, d đ l lo Nghi đi nữa. Chị cn sốt sắng kể lại cả cốt truyện từ đầu. Đi mắt lo cũng buồn cũng xa vắng. Lo c ci g đ nhắc chị rằng lo vẫn đn ng. Chị rng mnh nhn xuống t xi thịt.

Mấy thng ma h c lo Nghi chị cảm thấy đỡ oi bức hơn. C khi mụ Mận bị bệnh chị lại nhờ lo phụ vi việc lặt vặt trong bệnh x. Những đm phải trực chị cảm thấy khng đng sợ nữa. C lần chị đọc một đoạn tiểu thuyết cảm động, lo Nghi m mặt khc như trẻ thơ. Chị lại khuyn bảo an ủi lo rằng phận người ai cũng c nỗi khổ, người kiểu ny người cch kia. Chị khng đủ ngn từ để giải thch hết những điều chị nghĩ. Chị lại quay sang tru lo:

- Sao bc Nghi khng lấy vợ cho rồi, sau ny gi cả ai nui. Hay l tui ni với mụ Mận ra ở với bc nghe.

Lo Nghi cười cười. Trong mắt lo c ci g như l mơ ước.

Thng bảy năm đ ma mưa đến chậm. Ngồi trong phng với cy đn Hu Kỳ, chị Thuyền đọc tiểu thuyết. Hnh như ngoi việc ni chuyện với lo Nghi, chị chỉ thả hồn theo những trang sch mi mẫn. Sau buổi chiều vất vả với ca đẻ kh, giờ ny chị thấy thanh thản trong lng. Trăng hạ tuần ln cao cng sng hơn. Dưới nh trăng v gi nhẹ, bi ct trắng như tấm lụa phơi mnh gợn nhẹ, đẹp vẻ đẹp man rợ. Bầy ch trong lng rủ nhau ra bi ct tự tnh. Chng đa giỡn cắn nhau gầm gừ tru tro. Cặp ch con đen con vng đến gần cửa sổ phng chị, chng ve vn bằng những tiếng rn ự ựMột ngọn gi mạnh thổi tắt cy đn. Chị đứng ln đi lại pha cửa sổ. Dưới trăng chị quan st thật kỹ hnh động cặp ch. Chị lẩm bẩm Đồ quỷ. Rập rnh như ch thng bảy. Chị trở lại nằm ngửa ra giường, hai chn bung thng xuống nền, thở di.

Gi mạnh chuẩn bị cơn mưa lớn. Những đụn my ko ngang nghịt trời. Chị đng chặt hết cửa m gi vẫn lọt vo thổi tắt hết đn. Chị nhớ hộp dim chẳng cn que no. Chị nảy ra định sang nh lo Nghi xin lửa. Mưa bắt đầu rơi lộp bộp chạy qua mi tn rồi lại im, rồi lộp bộp từng trng. Tiếng trẻ sơ sinh ọ ẹ. Tiếng sản phụ dỗ con ư ử. Chị mở cửa vụt chạy băng băng qua trảng ct. Miếng nhựa che trn lưng đập giật lạt xạt. Chị đứng lại trước căn chi lo Nghi, gọi khẽ:

- Bc Nghi ơi, xin t lửa.

Lo Nghi cựa mnh ni vọng ra:

- Ự ự c vo đy đ, ướt hết.

Chị Thuyền bước vo, bng tối lm chị rng mnh. Hnh như c bn tay vuốt ln tc chị.

- Ự ựtc c ướt hết rồi. Tội nghip ự ự ngồi xuống đy cho ấm đ.

Chị vẫn đứng v thương thn mnh đến xt xa. Mi đn ng lẫn trong mi ẩm ướt của căn chi lm chị rởn gai ốc. Bn tay run rẩy của lo Nghi ấn vai chị xuống, giường tre chuyển mnh ọt ẹt. Chị ngoan ngon với chnh mnh, ngồi xuống. Chị nghe mơ hồ tiếng thở di thượt của lo Nghi. Hnh như lo sờ soạng đu đ tm hộp dim. Lo liu xiu lần về pha chạn tre đựng thức ăn, m mẫm: Đy rồi, c rồi. Lo ni ậm ự. Lo lại đi về pha chị. Chị hồi hộp ngồi chờ, hai tay chị đưa về pha trước trong tư thế vừa đầu hng vừa chống đỡ.

Bỗng nh chớp rạch một đường, hắt nh sng vo căn chi. Trong thong chốc chị thấy lo Nghi lảo đảo, mất thăng bằng, lo t chồm ln người chị cng lc với tiếng st nổ cht cha ngoi trời. Chiếc giường đnh rắc đổ nghing về pha hai người. Cứ thế họ nằm chồng ln nhau. Lo Nghi lại ự ự cu g đ khng r, chị thở gấp gp, hổn hển. Hai tay chị bấu chặt vai lo Nghi, nửa như x ra nửa như nu vo. Lo cứ ự ự tiếng rn mun thuở. Nhưng với chị, chỉ với chị lần ny tiếng rn lại khc, hon thiện hơn, vượt qua tiếng rn dị tật của lo.

Chị nghe cơ hồ tiếng mưa, tiếng st ngoi trời gầm r gh lắm. Bụi mưa ẩm ướt trn nền ct thấm vo lưng chị lnh lạnh. Những đợt sng m thanh vỡ o rồi chạy xa, nhỏ dần. Lại bng ln ầm o, rồi chạy xa, nhỏ lại, trả khng gian về với lặng thinh, tịch mịch đến x lng. Nước mắt lạnh trn m chị. Chỉ l tiếng st đấy thi! C g m phải tủi! Nhắm mắt lại, trong tối tăm, chị tưởng tượng những con đom đm nhập nhe như nhang đn trn bn thờ tổ. Những mồ mả cha ng từ thời ng nhất thế tổ, những ngi mộ trn đường knh cả vi chục mt, cứ hiện về, hiện vềChị nằm sấp. Ti t. Buồn. Kht nước. Chị đang nằm sấp trn nền ct, sờ soạng. Vật g vung vung như l ci hộp dim, chị cầm ln rồi chạy vụt ra ngoi mưa.

Chị chạy về bệnh x. Tiếng khc trẻ thơ x tan khng gian tịch mịch. Ngọn lửa bng ln, khun mặt hi nhi đỏ hỏn nhăn nh khc.. Chị cũng khc rng : i em b! i trẻ thơ! i hạnh phc!

Mưa, gi rả rch

Lơ mơ chị như ngủ

Bỗng nh chớp rạch một đường. Sng đến lo mắt, tiếp theo l tiếng nổ inh tai. C mi kht. Bất gic chị nghĩ đến căn chi lo Nghi

Rạng sng hm sau, cơn mưa ngớt. Cn vi đm my đục mu khi bay nhanh v thấp. Chị bước ra khỏi bệnh x, nhn về căn chi. Chị co rm m ngực. Căn chi đổ sụp một pha. Hnh như hai chn của lo Nghi thi li ra dưới ct trong tư thế nằm sấp, nm đen khẳng khiu như hai khc củi chy nham nhở.


 

* * *


 

Năm 1975, chị Thuyền trở về lng sau hơn mười năm ln tỉnh. Đứa con trai của chị đ mười tuổi. Chiến tranh đ gp phần san bằng giai cấp ở qu nh. Căn nh ngi năm gian của ng Cả Lễ chỉ cn đống gạch. ng b Cả đ qua đời. Khu vườn nh được chia thnh bốn thổ cư, chị Thuyền cũng nhận được một phần non so đất. Chị ngỡ ngng với cng việc v nhịp sống mới lạ. Nhưng lạ hơn cả l việc lo Nghi được phong tặng danh hiệu liệt sĩ, đại diện cho giai cấp cng nhn đầu tin của cả vng lm cch mạng. Rất nhiều giai thoại được thu dệt quanh con người b hiểm ny. Bấy giờ chị mới hiểu l những lọ thuốc sốt rt lo Nghi xin chị đ gửi cho ai, những bao xi kh thịt muối lo dự trữ cho ai.

Chiến tranh v đất trời đ xu xo gim chị Thuyền tất cả. Dn lng cũng đon non đon gi về cha của thằng cu Hờn. Chị đặt tn thằng cu Hờn l L văn Hoi, theo họ mẹ. Chị dửng dưng trước mọi dư luận. Nhưng trong su thẳm lng chị c điều g đ y ny, bất an. Nửa đm lần m ln lại đồi ma, chị thắp nn nhang lớn lạy tứ pha, dừng lại trn chỗ m chị hnh dung đ l căn chi lo Nghi. Chị cắm nhang từ đ về lại đống gạch hoang phế của bệnh x. Đm đ trăng sng lắm. Lặng lẽ trở về căn nh tranh của chị, căn nh cũng lạnh lẽo khng km đồi Ma. Chị thắp nhang ln bn thờ v khấn : Lạy cha lạy mạ tha lỗi cho con. Chị cũng thắp nhang ở am thờ ngoi trời v khấn Người ơi, con đ lớn rồi. Ti nguyện nui nấng dạy dỗ con nn người. Người sống khn thc thing ph hộ cho con.

Chị ngủ thiếp đi bn cạnh đứa con trai thn yu của mnh. Hai tay m chặt con vo lng, trong chim bao đứt đoạn, chị thấy lo Nghi trở về đi con. Hai tay lo quờ quạng ni run run Ự .. ự trả con lại cho tui. Tui cả đời chỉ ước c được đứa con nối di tng đường, chị nỡ no đnh đoạn dứt tnh mu mủ. Chị ơi l chị. Chị giật mnh trở dậy, mồ hi ướt dầm lưng o. Chị lại l d ra am thắp nhang khấn vi. Trở về nằm bn con thiu thiu ngủ th đến lưọt mơ thấy ng Cả ru tc bạc phơ nghim giọng ni : Cha khng c con trai th coi như thằng cu Hờn l chu nội. Cha đ chịu bao nhiu miệng tiếng của dn lng để bảo vệ con v chu, nỡ no con lại nghe theo lời ci thằng ăn xin cng đinh ba đời đ. Chị ht ln m chặt con vo lng khc khng thnh tiếng.

Từ đm đ dn lng lại đồn ở đồi ma xuất hiện một con yu tinh. N xa tc đi quanh đồi khc than suốt đm. Điều ny chỉ mnh chị Thuyền biết m thi.


 

Nguyễn Đặng Mừng

________________

 

* Đnh độn thổ : ẩn np ở dưới hầm đ được ngụy trang pha trn như địa hnh tự nhin, khi đối phương lọt vo đội hnh th tất cả đội hầm đứng ln chiến đấu. Cch đnh ny rất bất ngờ v to bạo, thường dng trong chiến tranh du kch những năm chống Php.

** Đường mn trn bờ ruộng hoặc trong cnh đồng.

 

   

trang nguyễn đăng mừng

chn trần

art2all.net