|
Đỗ Tư Nghĩa NHÀ THƠ NỮ ELINOR WYLIE (1885 – 1928) Đỗ Tư Nghĩa giới thiệu và trích dịch
Sinh ngày 7. 9. 1885, tại Sommerville, New Yersey, Hoa Kỳ. Trong một gia đình văn học. Thuở nhỏ, Elinor đã đọc nhiều sách, và nổi tiếng là một thần đồng về thơ. Dong dỏng cao, xinh đẹp. Có 3 đời chồng. Năm 1906, lúc 21 tuổi, kết hôn với Philip S. Hitchborn Sr. Bốn năm sau (1910), nàng bỏ nhà trốn đi để sống với Horace Wylie, một luật sư tại Washington – lớn hơn nàng 17 tuổi, đã có vợ và 3 con. Sau khi bị gia đình, bạn hữu tẩy chay, và bị báo giới ngược đãi, đôi tình nhân dời sang Anh quốc. [ Khi biết Elinor đi theo Wylie, Hitchborn đã tự vẫn, năm 1912.] Bị sẩy thai nhiều lần, có một đứa con chỉ sống được một tuần lễ. Sau khi Wylie ly hôn với vợ cũ (1916), họ trở lại Mỹ, và kết hôn. Tuy nhiên, họ bắt đầu thấy dần xa nhau. Elinor giao du với giới văn nghệ sỹ tại New York City. Bạn của nàng có thể kể: John Peale Bishop, Edmund Wilson, John Dos Passos, Sinclair Lewis, và William Rose Benét – họ đều là những người nổi tiếng trong giới văn học. Vào năm 1921, tập thơ Nets to Catch the Wind xuất hiện. Thành công tức thì. Năm 1923, kết hôn với William Rose Benét, một nhà thơ Mỹ nổi tiếng. Hôn nhân với Benét không êm thấm, họ đồng ý sống ly thân. Nàng dời sang Anh quốc, và yêu chồng của một người bạn gái. Nàng mất vào năm 1928, ở tuổi 43.
Elinor rất ngưỡng mộ những nhà thơ lãng mạn Anh quốc, nhất là P. S. Shelley – cũng là một nhà thơ sống bên ngoài mọi quy ước của xã hội. Thơ nàng có nét buồn, quý phái, đôi khi có vị đắng cay. Bài thơ Velvet Shoes gợi lên sự im lặng của tuyết trắng mà chưa có bài thơ nào sánh nổi. Thuở sinh thời, nàng được công chúng chú ý không chỉ qua những vần thơ độc đáo, mà còn do nhan sắc và phong cách sống phóng túng của nàng. Elinor là biểu tượng của một “ hồng nhan đa truân.”
Mùa quỳ vàng 1983. Đ. T. N.
|
|
1. XIN ĐỪNG AI VÌ CHÚT HY VỌNG NHÂN TỪ.
Xin đừng ai vì chút hy vọng nhân từ lẫn lộn tâm hồn tôi với hình ảnh của sơn dương và chim ó [1] Tôi chẳng phải thế đâu – từ bản chất.
Là con người, tôi ra đời cô độc Là đàn bà, tôi bị đời bao vây Tôi đã vắt ra từ đá khô chút dưỡng chất để nuôi mình.
Dưới những chiếc mặt nạ bạo tàn và khắc nghiệt tháng năm trôi – thẳng tắp một hàng Nhưng chẳng có điều chi đáng cho tôi sợ hãi Và chẳng có điều chi thoát khỏi nụ cười tôi.
ELINOR WYLIE
1. LET NO CHARITABLE HOPE.
Now let no charitable hope Confuse my mind with images Of eagle and antelope: I am in nature none of these.
I was, being human, born alone; I am, being woman, hard beset; I live by squeezing from a stone The nourishment I get.
In masks outrageous and austere The years go by in a single file; But none has merited my fear, And none has quite escaped my smile.
ELINOR WYLIE
|
|
2. HÀI NHUNG.
Anh hãy bước cùng em trong tuyết trắng trong không gian vô thanh bước nhịp nhàng chậm rãi với nhịp đi thong dong dưới những tấm mạng viền đăng-ten trắng.
Em sẽ mang hài lụa Anh sẽ mang hài len trắng như sữa bò cái đẹp hơn ngực chim hải âu.
Đôi ta sẽ bước đi, qua thành phố lặng im thanh bình không chút gió Sẽ bước đi trên lông tơ trắng trên lông cừu bạc trên một thứ mềm hơn thế nữa.
Anh và em sẽ đi hài nhung dù đi đâu chăng nữa Niềm lặng im trên kia sẽ rơi như giọt sương trên niềm lặng im trắng xóa dưới này. Anh và em sẽ bước đi trong tuyết trắng.
ELINOR WYLIE
2. VELVET SHOES
Let us walk in the white snow In a soundless space; With footsteps quiet and slow, At a tranquil pace, Under veils of white lace.
I shall go shod in silk, And you in wool, White as a white cow’s milk, More beautiful Than the breast of a gull.
We shall walk through the still town In a windless peace; We shall step upon white down, Upon silver fleece Upon softer than these.
We shall walk in velvet shoes : Wherever we go Silence will fall like dews On white silence below. We shall walk in the snow.
ELINOR WYLIE.
|
|
3. CHIM Ó VÀ CHUỘT NHŨI
Hãy xa lánh lũ trâu bò [2] dơ bẩn Hãy trốn xa bầy thú vật hôi tanh Hãy biết sống như con ó trên đá xanh – như con chim khắc kỷ. [3]
Bởi khinh ghét đám đông chen chúc chim bay lên sống trên cao
Chẳng cho ai xâm phạm vách núi đá của mình.
Khi đàn chim về tổ ấm Khi bầy thú trở về chuồng Chim bay cao trên cơn bão nhìn mặt trời chói chang.
Hỡi các ngươi Nếu gân cốt yếu ớt của các ngươi chẳng thể bay theo đường bay chim ó Thì hãy cố lánh xa bầy thú đổ mồ hôi quay mặt khỏi lũ cừu mồm bốc khói.
Nếu các ngươi muốn tâm hồn không bị nhiễm ô bởi những điều trái tai gai mắt Thì hãy như con chuột nhũi kia chui đầu vào trong đất Và ở đó – hãy tiếp xúc với rễ cây và đá với những dòng sông – tại suối nguồn và những mảnh xương tàn trắng hếu.
ELINOR WYLIE
3. THE EAGLE AND THE MOLE.
Avoid the reeking herd, Shun the polluted flock, Live like that stoic bird, The eagle of the rock.
The huddled warmth of the crowds Begets and fosters hate; He keeps, above the clouds, His cliffs inviolate.
When flocks are folded warm, And herds to shelter run, He sails above the storm, He stares into the sun.
If the eagle’s track Your sinews cannot leap, Avoid the lathered pack, Turn from the steaming sheep.
If you would keep your soul From spotted sight or sound, Live like the velvet mole, Go burrow underground.
And there hold intercourse With roots of trees and stones, With rivers at their source, And disembodied bones.
ELINOR WYLIE
Đỗ Tư Nghĩa dịch.
[1] Eagle: chim ó. Còn gọi là chim đại bàng, hay phượng hoàng. Antelope: Sơn dương, một loài dê núi. ( ĐTN). [2] Herd: Bầy [ trâu, bò, hoặc cừu…] ( ĐTN). [3] Nét cơ bản của chủ nghĩa Khắc kỷ (stoicism) là giữ cho tâm hồn luôn bình thản trước mọi thăng trầm của cuộc đời ( ĐTN).
|