* Wise Thoughts for Every Day, hay For Every Day. (1909):

Từ 1906 đến 1909, Tolstoy trở nên quá bận tâm với cái dự án này, đến nỗi ông quyết định tạo ra một cuốn sách khác, tương tự, mà sẽ có nhan đề là The Thoughts of Wise Men for Every Day. Nhan đề này, sau cùng, được rút ngắn thành For Every Day. Với công trình này, nhà văn đã thành tựu trọn vẹn cái mà ông đã dự tính: For Every Day có một cấu trúc xác định, với một chu kỳ đọc hằng tháng, gồm những chủ đề lặp đi lặp lại, và nó được xoáy vào tiêu điểm nhiều hơn, chính xác hơn, và đồng thời, dễ tiếp cận hơn với công chúng rộng rãi.

Mỗi ngày của năm gồm có từ 9 đến 12 câu “cách ngôn” (aphorism) hay tư tưởng. Tolstoy đã đưa vào thêm 200 tác giả, so với số lượng tác giả được trích dẫn trong cuốn thứ nhất. Tuy nhiên, lần này phần chính của cuốn sách lại bao gồm những tư tưởng minh triết của chính Tolstoy. Rồi, Tolstoy nảy ra một ý tưởng khác thường, “bứt phá” : ông tạo ra 30 chủ đề (Thượng đế, tình yêu, đức tin, linh hồn, chân lý, vân vân) tương ứng với mỗi ngày của tháng, và, với một số “biến thể,” hằng tháng lặp lại cùng một cấu trúc. Trong thư gửi cho bạn ông, nhà phê bình văn học V. Posse, Tolstoy nói rằng, cuốn sách này khác biệt với bất cứ cái gì mà ông đã từng viết, do cái quy mô và loại tài liệu.

Dự án vĩ đại cuối cùng của Tolstoy dường như đã phát triển từ cuộc đối mặt kề cận của ông với cái chết, về cuối đời. Vào mùa xuân của năm 1902, lúc ông 75 tuổi, Tolstoy ngã bệnh nặng, trước tiên, bệnh viêm phổi, và sau đó, bệnh sốt thương hàn. Vào thời đó, thuốc kháng sinh chưa được phát minh, và cả hai bệnh này được xem như là bệnh nan y. Tolstoy bị “treo” lơ lửng giữa sống và chết trong dăm bảy tháng. Việc ông thoát chết, cũng gần như là một phép lạ. Trong khi ông đang dần hồi phục vào tháng 11 - 12 của năm 1902, trong một thị trấn nhỏ của Gaspra, gần Yalta tại Crimea, ông không thể làm việc như lệ thường; do vậy, ông gặp gỡ những văn hữu Chekov, Gorky, và những người khác, và nói về cuộc sống, cái chết, văn học, và ý nghĩa cuộc đời. Ông có thói quen đọc và suy tưởng về một “mảng minh triết” mỗi ngày, lấy từ một cuốn lịch tường treo trong phòng ông. Cuốn lịch kết thúc vào tháng 12/ 1902.

Tháng kế đó, tháng 1/ 1903, gặp phải việc thiếu đề tài có sẵn cho suy niệm, Tolstoy nhận thức rằng, ông đã phát triển một thói quen hữu ích và “đáng đồng tiền bát gạo.” Khi ông đã hoàn toàn bình phục, ông bắt đầu sưu tầm những tư tưởng của những hiền nhân từ thư viện riêng của mình, để thưởng thức riêng.

Như thế, ông dần dần bắt tay vào một dự án mà sẽ chiếm hầu hết 8 năm cuối cùng của đời ông, có nghĩa là, từ 1903 đến 1910, và sẽ trở thành một “bộ ba” – dài hơn 1200 trang. Công trình này sẽ đúc kết những quan điểm của Tolstoy về cuộc sống và Thượng đế, và ông thường nói đến nó như là “quan trọng hơn nhiều,” so với bất cứ cái gì mà ông đã từng viết trước đó. Ý tưởng đầu tiên cho cuốn sách này đã thực sự xuất hiện sớm hơn nhiều, khoảng 20 năm trước cơn bệnh của ông, khi mà Tolstoy viết trong nhật ký ngày 15/3/ 1884: “Sẽ là thú vị khi làm một ‘chu kỳ đọc’ : Epictetus, Marcus Aurelius, Phật Thích Ca, Pascal, và Tân Ước. Và nó cần thiết cho mọi người.” Một năm sau đó, ông lặp lại cùng ý tưởng đó trong một lá thư gửi cho Cherkov, trợ lý của ông, vào 4-5/ tháng 6/ 1885 : “Tôi muốn biên soạn một cuốn ‘chu kỳ đọc’ – nghĩa là, những trích đoạn từ những cuốn sách (mà) nói cho ta biết cái mà con người cần nhất trong đời mình, và cái gì là tốt cho y.” Mặc dù những dự án văn học khác của ông khiến ông phải hoãn lại công trình này, ông trở lại với ý tưởng đó vào năm 1903, sau cơn bệnh và sau cuộc hồi phục của mình.

Sau cùng, một vài nhận xét về lần xuất bản hiện tại và giá trị bền vững, có tính thời sự của Wise Thoughts for Every Day. Bộ ba của Tolstoy hết sức phổ biến từ lần xuất bản tập thứ nhất vào năm 1903 cho đến 1917. Rồi, tất cả 3 cuốn đều bị cấm bởi chế độ Xô-viết trong gần 80 năm, bởi vì nội dung tôn giáo của chúng. Được khám phá lại sau sự sụp đổ của Liên Bang Xô Viết, chúng đã đạt thành công to lớn tại Nga trong những năm gần đây, với trên 3 kỳ xuất bản và 300.000 bản in. Wise Thoughts for Every Day là tập cuối được phát hiện lại, và nó được dịch sang tiếng Anh và xuất bản ở đây lần đầu tiên.

Hôm nay, gần 100 năm sau khi nó được biên soạn, cuốn sách này, tác phẩm vĩ đại cuối cùng của Tolstoy, vẫn còn nguyên giá trị như khi nó được xuất bản lần đầu tiên. Chiều sâu minh triết của Tolstoy, đức tin của ông, và sự thông minh của ông chiếu sáng xuyên suốt một cách rực rỡ. Những tư tưởng của ông là sự chắt lọc của cái tinh hoa nhất của dăm bảy ngàn năm của kinh nghiệm con người, và chúng vẫn tươi mới, chân thực, và có thể áp dụng bây giờ, như chúng đã từng như vậy. Tolstoy dạy người đọc suy ngẫm, kinh ngạc, cười, và nhất là, hiểu “thân phận con người” với sự sáng tỏ và mối đồng cảm sâu xa. Đây là một tác phẩm “cổ điển” (classic) – và phi thời gian – Chicken Soup (Xúp gà) cho Linh Hồn Bạn.

Cấu trúc của Wise Thoughts for Every Day thì công phu, tỉ mỉ, nhưng cũng linh hoạt. Mỗi tháng được chia thành 4 tiểu mục – mối quan hệ của chúng ta với Thượng đế, những thách thức của chúng ta, những hành động của chúng ta, và cuộc sống tâm linh của chúng ta – chúng quán xuyến nhiều chủ đề khác nhau, một chủ đề cho mỗi ngày. Thí dụ, Mối Quan Hệ Của Chúng Ta bắt đầu mỗi tháng, và bao gồm những chủ đề : đức tin, linh hồn, một linh hồn trong tất cả, Thượng đế, sự hợp nhất trong linh hồn, và tình yêu đại đồng. Nhóm kế tiếp, Những Thách Thức Của Chúng Ta, giới thiệu những chủ đề : tội lỗi của chúng ta, sự cám dỗ, sự bất bình đẳng, khoa học sai lầm, phán xét và trừng phạt, và bạo động và chiến tranh. Những Hành Động của Chúng Ta, được dành cho những chủ đề: nỗ lực tâm linh, đức hạnh, ý nghĩ, lời nói và hành động, chân lý và dối trá, khiêm cung, hy sinh, cầu nguyện, và lao động. Tiểu mục cuối, Cuộc Sống Tâm Linh Của Chúng Ta, bao gồm những chủ đề: sống trong hiện tại, điều xấu và sự khổ, cái chết, cuộc sống sau cái chết, hạnh phúc, và tình yêu. Những chủ đề được lặp lại từ tháng này sang tháng nọ, tùy theo chu kỳ này, nhưng những ngày có thể thay đổi chút ít, và một chủ đề có thể được lặp lại hay vắng mặt trong một tháng nhất định nào đó.

Cho kỳ xuất bản này, có tính tuyển chọn, tôi đã chọn những ý tưởng mà có vẻ như độc đáo nhất và phù hợp với thời đại của chúng ta, và không bị lặp lại. Trong loại sưu tập này, mà ở đó Tolstoy xem xét những ý tưởng từ nhiều góc độ khác nhau, tất yếu phải có một sự lặp lại nào đó.

Tolstoy giữ cái “cẩm nang” [cho một cuộc sống tốt] này trên bàn làm việc của ông trong suốt những năm cuối cùng của mình cho đến phút cuối (thậm chí, ông còn yêu cầu trợ lý của mình, V. Chertkov, đưa ông xem bản in thử (morasse), trên giường chết của ông) [10]. Ông có thói quen đọc từ nó cho gia đình và trân trọng giới thiệu nó cho bạn hữu ông. Bây giờ, trong thời đại mà sự “nhận biết về tâm linh” đang ngày càng tăng, thì kiệt tác này, một cuốn sách “tự giúp mình” (self help) vĩ đại, một lần nữa, có thể cung cấp cho người đọc khắp nơi nguồn cảm hứng và an ủi, và, như ông đã mơ ước, “giúp họ trong cuộc sống và lao động của họ.”
                                                                           

                                                                                     P. S.

__________

[10] Chi tiết nhỏ này cho thấy Tolstoy yêu quý tác phẩm này xiết bao !

trang đỗ tư nghĩa

chân trần

art2all.net