NGUYỄN ĐẶNG MỪNG

VỪA TRÔI VỪA NỞ

 




Lục b́nh trôi và sống. Hôm nào đó bị tấp vào bờ, vài ngày không có nước là khô đi rồi chết. Lê Đăng Châm bạn chúng tôi ưa làm lục b́nh từ nhỏ, thích lang bạt kỳ hồ như những nhân vật trong truyện kiếm hiệp. Lục b́nh trôi và nở hoa, không thèm cộng sinh như phong lan. Châm tốt với mọi người, không toan tính, thậm chí nhiều khi quên cả khó khăn của gia đ́nh. Có khi tôi trách Châm thiếu trách nhiệm với vợ con, nhưng nghĩ lại vậy mới là Lê Đăng Châm. Vừa rồi Châm điện thoại bảo, mệt quá rồi, muốn dừng chân thôi. Không biết lục b́nh có chịu dừng chân chưa!



Tôi, Nguyễn Văn Trị, Lê Đăng Châm và Thái Hoàng Nguyên ngồi cùng bàn thời trung học Nguyễn Hoàng tỉnh Quảng Trị. Lạc nhau từ năm 1972, mới t́m lại được mươi năm lại đây.

Cách đây mấy năm, Nguyễn Văn Trị gọi điện báo vợ chồng Lê Đăng Châm gửi thiệp mời đám cưới cháu gái đầu Như Quư. Thấy cái thiệp để địa chỉ là thị trấn Long Xuyên, định gửi ít tiền mừng cháu thôi. Làm sao bỏ công việc đi hàng trăm cây số về đám cưới con gái bạn. Đi về mất ít nhất 3 ngày. Đang lưỡng lự th́ Trị gọi điện bảo, “mi và tau phải đi. Châm cần quà cho cháu, nhưng cái nó cần hơn là t́nh bạn. Nó ở đó một ḿnh không bạn bè, bà con. Liều đi một chuyến, có chi tau phụ cho”. Tôi bảo với Trị, “ tau chỉ đủ tiền xe đ̣ và quà biếu, c̣n lại mi lo”. Nó nói tốt tốt, phải rứa chớ, dân cựu học sinh Nguyễn Hoàng mờ! Lạ. Cái tên trường hiện không c̣n, vậy mà gần nửa thế kỷ rồi, cựu học sinh nào cũng hănh diện v́ đă học ở đó.

Chuyến xe khởi hành khoảng 5 giờ sáng. Cạnh tôi có một em miền Tây lư lắc, có vẻ như đang sống ở Sài G̣n về thăm quê, sẵn sàng bắt chuyện và kể về Long Xuyên của cô ấy. Cái ǵ trên lư thuyết cũng hay hơn thực tế, nhất là ḿnh đến một nơi mà được giới thiệu từ người bản xứ. Qua câu chuyện của cô gái đất Long Xuyên thật ấn tượng. Cô ấy kết câu chuyện về quê của ḿnh bằng tiếng thở dài. Cô bảo, “đó là chuyện xưa, nghe má kể, c̣n chừ th́ tôm cá cũng ít lắm anh à! Con gái ngày xưa dưới quê em đẹp lắm, bây giờ cũng đẹp nhưng đứa nào đẹp là “lên đường”. Một là lấy Đài Loan hai là lên Sài G̣n “học nghề, mần nghề” hết trơn”.

Đoạn đường hơn hai trăm cây số về Long Xuyên, qua Bắc Vàm Cống. Lên bờ một đoạn đă thấy Châm ra đón. Tụi ḿnh xin Châm cho về Khách Sạn tắm rửa, xong chiều đến nhà Châm. Châm bảo phải đến ngay cho cả nhà mừng rồi lên khách sạn cũng không muộn. Ngồi trên chiếc xe lôi Châm chở lúc lắc qua nhiều hẻm, lội qua một đoạn đường ngập nước đất th́ đến nhà.

Nhà Châm, đúng hơn là căn cḥi tuyềnh toàng bên bờ kênh. Châm kể mùa nước nổi lên tới lút giường, dấu tích c̣n đóng váng trên vách ván. Châm vui lắm, la toáng lên mời cả nhà ra chào hai bác từ Sài G̣n dźa đám cưới chị Ba. Châm lăng quăng hết ôm Trị lại ôm tôi, bảo tưởng mấy bác không về. Dzậy là vzui rồi.

Cô dâu ra chào, bảo sáng nay cháu mới dọn hàng ngoài chợ. V́ phải đủ hàng giao mối nên phải dậy từ khuya để nạo dừa. Quư đưa hai bàn tay c̣n đen thẩm mủ dừa, bảo không tẩy được hai bác ạ. Thôi cứ mang găng tay vào chắc không ai để ư. Trị hỏi cháu chuẩn bị xong hết chưa, cháu bảo rồi nhưng mắt đượm buồn. Trị hỏi tới, cháu thích chi th́ nói, trong khả năng bác có thể giúp được. Con bé rơm rơm nước mắt thưa: “Mọi chuyện đều ổn. Nhưng cháu mơ sao có được cái xe đưa dâu đến nhà hàng như người ta”. Trị hỏi bao nhiêu tiền. Quư bảo khoảng 600.000 đ. Trị móc tiền ngay, bảo kêu gấp, kêu gấp xe để chở cháu tui đi lấy chồng. Cả nhà cười vang. Không khí nhà Châm rặt Nam bộ. Chân chất, thiệt ḷng. Vậy là có xe, cô dâu cười rất trẻ thơ cùng mẹ đi trang điểm. 18 giờ đám cưới được tổ chức tại “nhà hàng” chi đó.

Chúng tôi rửa ráy qua loa rồi đi dọc đường xóm, xem sinh hoạt vùng này ra sao.

Mới chưa tới 16 giờ mà hai bên đường đất thanh niên đă soạn bàn nhậu. Có vài cây đàn gỗ cùng những câu ca nhừa nhựa khê nồng mùi rượu. Như Anh học lớp 8 dẫn chúng tôi “tham quan”. Cháu bảo, mấy anh họ buồn nên chiều nào cũng nhậu. Hỏi buồn chuyện chi. Th́ buồn nhiều chuyện, như chuyện con gái xóm ni đứa mô trên mười sáu tuổi là lên thành phố, về cô nào cũng sang trọng, đẹp ra, trắng ra. Mấy anh này không chừng ở quá hết thôi bác nợ. Năm ngoái có anh nhớ người yêu lên Sài G̣n thăm, bị đánh một trận về nằm mấy tháng không đi mần ruộng nổi. Nghe kể, tôi và Trị nghĩ gia đ́nh bạn ḿnh c̣n may, c̣n giữ được nền nếp, dù ở nơi không biết nương tựa vào ai. Số phận bạn chúng tôi, Lê Đăng Châm và gia đ́nh có thoát khỏi cái tṛ đời khắt nghiệt này không, nếu cứ khổ cực măi thế này. Châm th́ vô tư, trong lúc đôi mắt vợ buồn bă chịu đựng. Không biết c̣n trụ được bao năm nữa. Hai đứa đầu thất học, anh cả đi bộ đội về thất nghiệp, Quư phụ mẹ bán mua nay đă lấy chồng. Hai đứa cuối, Như Anh lớp 8, Cu Út lớp sáu có c̣n tiếp tục học được mấy năm…

Lê Đăng Châm vẫn như ngày xưa, ồn ào, phóng túng, thương quư và luôn bảo vệ bạn. Hồi học lớp 10C có lần Thái Hoàng Nguyên, anh chàng hiền như con gái, con Thầy Thái Mộng Hùng bị đám nào đó bắt nạt cho bỏ cái “thói học siêng ít nói”, tỏ ra “khinh người”. Châm nghe thế bèn đi gặp cho bằng được đám nào dám đụng vào lớp ḿnh. Có lúc dám mang cả súng Carbin báng xếp vô lớp dấu dưới học bàn để đối phó với đối phương đông người hơn. Vậy là thay v́ được bảo vệ, Thái Hoàng Nguyên cùng nhóm tôi phải năn nỉ mới xong. Những lần đánh lộn, Châm thường bắt con gái, nhất là B H, cô bé hiền nhất lớp phải có nhiệm vụ giữ dép, sách vở để Châm “xông trận”. Thật t́nh hồi đó tôi không thiện cảm với Châm mấy v́ cái tính trẻ con và hiếu động. Vậy mà con gái trong lớp đứa nào cũng quư Châm, có đứa c̣n “cảm t́nh đặc biệt”.

Hè năm 72 chúng tôi chia tay đứa một đàng, không có với nhau một lời tạm biệt. Con trai phần nhiều đi lính, Châm cũng thế. Ra trường Châm chọn miền Tây, nơi đồng bằng miệt vườn ngày xưa chúng tôi từng mơ ước một lần đến. Sau mấy năm học tập cải tạo, Châm chọn lại miền Tây. Ngỡ rằng nơi vựa lúa, cá tôm đầy đồng sẽ cho ḿnh cuộc sống tươi đẹp, ai ngờ.

Công việc của Châm không rơ tên, theo lời vợ Châm, anh đi tối ngày, lúc nào cũng có công việc nhưng tiền chẳng thấy đâu. Châm kể việc anh ta làm nhiều lắm, từ đạp xe lôi đến việc có chân trong nhóm đạo tỳ khi có đám ma. Có lúc Châm đưa người bệnh từ Long Xuyên lên Sài G̣n chữa bệnh hàng tháng, ở lại nuôi bệnh nhân như người nhà. Cũng có lần anh đi t́m hài cốt bạn chết lúc ở tù đưa về tận quê Đà Nẵng, đến cả Quảng Trị. Những lần như vậy thân nhân cũng có cho ít tiền, nhưng Châm chỉ lấy đủ tiền xe tiền ăn uống dọc đường thôi.

Tôi hỏi bé Như Anh, con có sợ ba không. Nó bảo rất sợ, yêu và kính trọng ba. Ba bảo đứa mô hư là ba giết liền, rồi ba biểu diễn vài thế vơ đe dọa, cháu sợ ba lắm. Cháu mong sao học thật giỏi để tụi cháu cất được cái nhà. Con bé học lớp 8 đă có những suy nghĩ chúng tôi không ngờ.

Mấy năm trước nghe nói có hồ sơ HR ǵ đó, tôi có nhắn Châm đủ điều kiện không, Châm bảo giấy tờ mất hết rồi. Lại nói, thôi kệ, đời ḿnh ri cũng được rồi, qua Mỹ biết đâu lại khổ cách khác.

Chúng tôi trở về nhà chuẩn bị đi đám cưới theo “họ nhà gái”. Ngoài chiếc xe đưa cô dâu chú rể, ai có chi đi nấy. Từ xe đạp lôi đến xe ôm xe máy. Miền quê có những điều dân thành phố phải học là họ đi đám rất đúng giờ. Cô dâu chú rể xuống xe là đă có bà con hai họ vỗ tay tán thưởng. Châm kiếm đâu ra bộ cánh cũng tươm tất, vui vẻ bắt tay mọi người. Đến đâu Châm cũng bắt chúng tôi theo, c̣n khoe đây là “nhà báo” và “giám đốc công ty lớn” trên Thành phố về. Bắt đầu tôi ngượng lắm, sau vài ly mới ḥa đồng được. Chúng tôi được dự một đám cưới thật tưng bừng.

Khoảng 20 giờ th́ tan tiệc. Trị bảo hết tiền rồi, ba giờ sáng xe chạy, thuê khách sạn chi cho tốn. C̣n bao nhiêu ḿnh về nhà ĺ x́ cô dâu, chỉ để lại tiền xe và ăn sáng thôi.

Xóm bờ kênh về đêm vắng, nước mom mem bờ. Chúng tôi đi bộ về nhà. Điều ngạc nhiên là thấy cả cô dâu chú rể. Hỏi ra mới biết là nhà chú rể cũng chẳng hơn ǵ nên xin …ở rể luôn.

Vậy là trong căn nhà vài chục mét vuông, được một pḥng ưu tiên cho đôi tân hôn, c̣n chúng tôi ngồi uống rượu và thức chờ sáng. Tôi hỏi Châm có nước tắm không, hắn bảo ra đây. Trong “pḥng tắm” bằng lá dừa vây quanh, Châm múc lên từ phía dưới mấy gàu bảo, mày tắm trước rồi đến thằng Trị. Mùi nước phèn chua lét, tôi chỉ dám dội ngang cổ xuống. Châm bảo ở đây rứa hết, tất cả nước dùng, vệ sinh tắm rửa đều từ con “ kinh trời cho” này. Kể cả nước thải cũng xuống đấy nốt, thật tiện! Châm đùa giọng Bắc.


Cả nhà ngồi giữa sàn. Cô dâu chú rể cũng ra ngồi chung. C̣n bao nhiêu đồ lấy từ nhà hàng về bày một tô tạp xà lù tha hồ nhậu. Rượu đế làm chúng tôi thấm say. Trị đùa, “ Hôm nay có Thầy Mừng về đây, nhờ thầy coi cho cô dâu chú rể một quẻ về sự nghiệp tương lai của các cháu, xem có hanh thông không, trăm sự nhờ Thầy”. Tay Trị này đùa ác, tui có biết bói biếc chi mô, lỡ rồi đành phải ngồi thẳng dậy dù mắt mũi đă kèm nhem v́ rượu.

Bàn tay cô dâu rụt rè đưa ra trước, đen xỉn mủ dừa. Tôi chỉ thấy loáng thoáng mấy đường chỉ tay không biết mô là đường t́nh duyên, mạng đạo tâm đạo trí đạo nữa… cũng ráng nhướng mắt lên ra chiều “thầy” lắm, rồi phán: “ Nói chung (lại nói chung) cuộc đời cháu tiền vận có khó khăn nhưng vài năm nữa sẽ hanh thông thôi. Hai đứa hạp tuổi (dù tôi không biết các cháu tuổi ǵ) nên lấy nhau sẽ sinh con đẻ cái…hanh thông. (Chết cha, chúc kiểu này đẻ ra nhiều lấy chi nuôi). Nhưng thôi, chỉ nên sinh một hoặc hai cháu để đủ sức nuôi con đàng hoàng hơn. Không nhớ “thầy" c̣n nói những ǵ nữa mà cả nhà im lặng ra chiều xúc động. Cô dâu và chú rể đứng lên bùi ngùi cám ơn, cúi đầu chào rồi xin phép đi đâu một chút.

Tưởng hai cháu đi đâu, hóa ra chúng đi gọi bạn, là những đứa cùng trang lứa tới chật nhà để …coi bói. Tôi “làm thầy” đến sau 12 giờ đêm mới hết “khách”. Có người tôi bói sai bét khiến cả nhà cười vang, nhưng chẳng ai trách “ông thầy”.

Tôi ngẫm ra một điều, nơi đây con người nhẹ dạ, cả tin và rất dễ tha thứ. Một vùng đất mà ai đến cũng vị t́nh không dứt đi được. Châm, bạn chúng tôi cũng thế chăng.

Châm và Như Anh tiễn chúng tôi ra xe lúc 4 giờ sáng. Hai cha con giụi đầu vào vai chúng tôi mà khóc. Chúng tôi chỉ biết khuyên câu “đời có khúc”, như bao lời khuyên cho có, với bạn ḿnh, một đời trôi dạt như lục b́nh ở đất Phương Nam này. Và cũng biết nở hoa. Tôi lại nhớ câu thơ ai đó: “Hoa vừa đi vừa nở”.
 


Nguyễn Đặng Mừng
( Báo Văn Nghệ Trẻ, Hội Nhà Văn số 45/ 2009)

 

 

trang nguyễn đăng mừng

chân trần

art2all.net