SUY NIỆM MỖI NGÀY

Tuyệt tác cuối đời của Lev Tolstoy

( WISE THOUGHTS FOR EVERY DAY)

Đỗ Tư Nghĩa dịch theo bản Anh ngữ của Peter Serikin

 

.

 

 

10. KIÊU MẠN
 

          Chúng ta có thể xưng hô với người khác, bằng cách dùng những danh xưng trang trọng khác nhau: Thưa Ngài, tâu Bệ hạ, thưa Linh mục, bạch Đại đức, vân vân. Nhưng chỉ có một danh xưng đích thực phù hợp với tất cả chúng ta : “huynh đệ.” Từ “huynh đệ” nhắc nhở ta rằng, tất cả chúng ta đều là huynh đệ (hoặc tỷ muội) trước Thượng đế. [54]

 

Không ai chứng minh chính cái yếu tính của sự b́nh đẳng tốt hơn trẻ con. Trẻ con đối xử với tất cả mọi người một cách b́nh đẳng, trong khi người lớn dạy trẻ con kính trọng [55] vua chúa, người giàu, người có danh vọng, và khinh bỉ kẻ tôi tớ và kẻ ăn xin.

Thật dễ ḥa hợp với người khác, khi bạn đối xử với họ như thể là họ tốt hơn bạn, chứ không phải bạn tốt hơn họ.

Một đứa trẻ chào một đứa trẻ khác với một nụ cười thân thiện và vui vẻ, bất luận đứa trẻ kia thuộc về giai cấp, quốc tịch, chủng tộc nào. Tại sao người lớn th́ lại khác?
___________

 

[54] Nếu ta h́nh dung Thượng đế như là người Cha của mọi sinh linh, th́ dĩ nhiên, tất cả phải là huynh đệ, tỷ muội của nhau. Nhưng qua suốt bao nhiêu thế kỷ, một câu hỏi vẫn thường được nêu lên: “ Có một người cha như vậy hay không?”

[55] Tolstoy rất chú trọng đến việc giáo dục trẻ con. Trong cuốn Tự Thú (Confession), của ḿnh, ông cũng “tư thú” rằng, chính ông cũng không biết ḿnh nên dạy cái ǵ! Nhưng, dù sao, phải thừa nhận rằng, về sau, Tolstoy đă dũng cảm thú nhận sai lầm của ḿnh. Trong lịch sử, ta biết rằng, đă có biết bao nhiêu “nhà giáo dục” dạy trẻ con những điều rất sai lầm, nhưng họ không bao giờ nhận biết [hoặc thừa nhận] những sai lầm của ḿnh.

 

 

 

11. PHÁN XÉT & TRỪNG PHẠT

 

        Khi một con chó bị một con chó khác cắn, th́ nó cắn lại. Người ta cũng thường hay hành xử theo cách này [56]. Dấn ḿnh vào cách hành xử như thế, thật là khủng khiếp, nhưng thật ra, nó ít nguy hại hơn, so với việc dạy kẻ khác rằng, những ai xử tệ với chúng ta, họ nên bị trừng phạt [57] .

“Mắt đền mắt, răng đền răng, mạng đền mạng” [58] – đây không phải là luật lệ của con người, mà là một luật lệ của những con vật [59].
 

Khi chúng ta không hài ḷng về bản thân, chúng ta không trách cứ chính ḿnh, cái bản ngă nội tại của ta, hay linh hồn của riêng ta. Thay vào đó, ta trách cứ hành vi của ta. Ta nên đối xử với kẻ khác theo cách như vậy. Khi họ làm một cái ǵ đó sai trái, ta nên trách cứ những hành động của họ, chứ đừng trách linh hồn họ.

Hăy lấy đức báo oán [60], và tổng số điều thiện trên thế gian này sẽ gia tăng.

 

____________

 

[56] Nói như vậy, phải chăng, Tolstoy muốn nói rằng, con người thường hành xử giống như … con chó ?

[57] “Lấy đức báo oán” : Đó cũng chính là quan niệm của Chúa Jesus, Phật Thích Ca, Lăo Tử… Tất cả những vị hiền nhân này đều muốn cải hóa bằng t́nh thương, chứ không phải bằng sự trừng phạt.

[58] “Mắt đền mắt, răng đền răng” : đây là một điều trong Luật Môi-se [ Cựu Ước].

[59] Đây là câu nói cần được suy ngẫm.

[60] “Lấy đức báo oán” : đây cũng chính là cách hành xử của Lăo Tử. Khổng Tử th́ dạy: “dĩ trực báo oán.” – có nghĩa là, lấy sự công b́nh mà đáp trả lại điều ác. Hiện nay, luật pháp của tất cả các nước đều hành xử theo cách của Khổng Tử . Nhưng, phải công nhận rằng, cách của Lăo Tử “cao” hơn, và do vậy, phải chăng, nó chỉ có thể dành riêng cho một thiểu số, chứ chưa thể trở thành luật tắc phổ biến được? Dù sao, “dĩ đức báo oán” vẫn là một lư tưởng mà con người cần phấn đấu để đạt tới.

 

 

 

12. BẠO ĐỘNG & CHIẾN TRANH



           Tin rằng một người có thể cải thiện cuộc đời một người khác thông qua bạo lực [61], là một sai lầm.

Sự bạo động là rào cản tồi tệ nhất – mà người ta có thể tạo ra – đối với việc đạt tới vương quốc của Thượng đế trên trần gian.

Chúng ta được ban cho một trí năng [62] – và, quan trọng hơn, t́nh yêu trong trái tim ta – để làm cái ǵ, nếu ta liên tục đối xử với kẻ khác bằng những lời đe dọa và bạo động, như thể họ là những con vật ?

Khi người ta hỏi đấng Christ, quy luật của Thượng đế bao gồm nội dung ǵ? Ngài trả lời: “Yêu Thượng đế và kẻ láng giềng của ngươi.” [63] Khi họ, một lần nữa, hỏi Ngài cùng câu hỏi đó, Ngài đáp : “Các ngươi mong muốn kẻ khác đối xử với ḿnh ra sao, hăy đối xử với họ như thế ấy.” [64]  Đây là quy luật của Thượng đế trong tính toàn vẹn [65] của nó; Đức Phật và Khổng Tử cũng công bố cái quy luật đó [66]. Thế nhưng, nếu bạn hỏi những nhà làm luật, quy luật là cái ǵ, th́ họ sẽ không cho bạn một câu trả lời ngắn gọn. Thay vào đó, họ sẽ nói : “Bạn có nhiều cái để học.”

 

________

 

[61] Force. Đây là một câu nói đáng cho ta suy ngẫm – nhất là nhà giáo dục và nhà chính trị.

[62] Intellect: Trí năng; trí tuệ.

[63] Thường được gọi là “kính Chúa, yêu người.” Thật gọn gàng, dễ hiểu ! Nhưng, thực ra, đây là “điều răn” khó khăn nhất. Lịch sử cho thấy, các tín đồ thường dễ dàng “kính Chúa,” nhưng lại không dễ dàng “yêu người.” Chỉ cần nhớ lại các cuộc “thánh chiến”: nếu thực sự yêu người, th́ không thể có những cuộc “thánh chiến” thảm khốc như vậy! [Tạm đơn cử các cuộc Thập Tự Chinh của Ky tô giáo và các cuộc khủng bố của các phần tử Hồi giáo cực đoan].

[64] Gợi nhớ đến câu nói của Khổng Tử: “Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân.” – điều ǵ bản thân ta không muốn, th́ đừng làm cho người khác.

[65] Entirety.

[66] Tuy giữa Chúa Jesus, Đức Phật và Khổng Tử có những khác biệt tinh tế, họ đều rất giống nhau ở chỗ này: “Các ngươi mong muốn kẻ khác đối xử với ḿnh ra sao, hăy đối xử với họ như thế ấy.”
 

 

trang đỗ tư nghĩa

chân trần

art2all.net