Lê Duy Đoàn

 

ĐẶC SAN QUỐC HỌC HUẾ 2016

 

 

 

HOA SEN TRONG TUYẾT

Nguyễn Quốc Vọng

 

Tuyết liên hoa

Gió lạnh rít từng cơn. Mây đen vần vũ phủ kín bầu trời Thornling. Thỉnh thoảng một tia chớp loé lên soi rơ một ngôi chùa đổ nát nằm chơ vơ trên đỉnh đồi. Ngày xưa chùa này đă từng là ngôi quốc tự của xứ Thornling, một tiểu quốc nằm ở phía đông Tây Tạng. Nhưng định mạng đă biến xứ này thành một miền hoang vu không người cư ngụ và ngôi chùa cũng bị bỏ hoang từ nhiều thế kỷ nay.

Con đường ṃn dẫn lên chùa đă bị cỏ mọc kín. Cổng tam quan chỉ c̣n trơ lại mấy chiếc cột xiêu vẹo. Hậu liêu cũng sụp đổ gần hết, chỉ c̣n chánh điện hoang tàn với vài pho tượng Phật là c̣n nguyên vẹn. Một tiếng sấm nổ vang làm rung rinh cả mái chùa. Nhiều viên ngói bị thổi bật lên, rơi xuống sân vỡ nát. Sàn chánh điện được lót bằng một lớp ván dày nhưng lâu ngày không người chăm sóc đă mục nát, rêu phong bám xanh ŕ.

Giữa những đám rong rêu đó có một bông hoa nhỏ bé vươn lên. Một bông hoa kỳ lạ màu trắng tinh khiết. Không ai biết nó từ đâu đến. Tại sao lại mọc giữa đám rong rêu bẩn thỉu như vậy. Bông hoa vô danh run rẩy trước cơn cuồng phong mỗi lúc một mạnh. Nó lo lắng nh́n lên cây sà ngang đă nghiêng hẳn xuống. Chỉ một cơn gió mạnh nữa thôi cây sà sẽ găy gục và toàn mái chùa sẽ sụp đổ, đè nát tất cả những vật ở phía dưới. Bông hoa vô danh nh́n lên bức tượng Đức Bồ Tát Quan Thế Âm gần đó, lẩm bẩm cầu nguyện:

- Nam Mô Đại Từ Đại Bi Cứu Khổ Cứu Nạn Linh Cảm Quan Thế Âm Bồ Tát, xin ngài rủ ḷng thương xót cứu cho chốn này thoát khỏi tai nạn sắp bị hủy diệt.

Lời cầu khẩn chí thành đă cảm ứng đến Đức Quan Thế Âm Bồ Tát nên ngài hiện ra trên ṭa sen:

- Hỡi bông hoa bé nhỏ kia, há ngươi không biết rằng trong cơi thế gian này tất cả đều lưu chuyển, biến dịch, không có ǵ gọi là thường trụ bất biến. Có sinh ắt phải có diệt. Có thành ắt phải có hoại. Ngôi chùa này đă đến giai đoạn sắp bị hủy hoại th́ cũng là luật vô thường mà thôi. Kiếp sống của bông hoa cũng như vậy, không thể ra ngoài bốn thời kỳ thành, trụ, hoại, không. Thay v́ lo lắng kéo dài kiếp sống, ngươi hăy cố gắng ư thức tính chất vô thường và nhận thức thực tướng của sự vật.

Bông hoa vô danh cúi đầu đảnh lễ và thưa:

- Bạch Đức Bồ Tát, con cầu nguyện không phải cho chính con. Từ khi c̣n là một hạt giống nằm dưới kẽ nức trong vách ván, con vẫn được nghe các vị tăng tụng kinh, nhất là bộ Bát Nhă Ba La Mật, nên con ư thức được trên đời có sinh ắt có diệt. Tất cả thế gian chỉ là huyễn, không có thực. Ngay cả những bộ kinh điển quí báu chứa trong chiếc ḥm gỗ bên cạnh bàn thờ kia. V́ là vật hữu h́nh nên hữu hoại, trước có sau không, nay c̣n mai mất không thể bền vững lâu dài. Nhưng con biết những bộ kinh quư giá này đă đươc cất giữ nơi đây từ nhiều thế kỷ chưa truyền ra bên ngoài, nên con cầu nguyện ngài hăy để cho những bộ kinh đó làm tṛn sứ mạng mà chúng được giao phó. Mặc dù lúc này đa số nhân loại đang bị màn vô minh che phủ, ch́m đắm trong dục vọng điên cuồng. Nhưng vẫn c̣n một số người chỉ bị một chút bụi bám vào mắt, chỉ cần một chút ánh sáng soi rơ là có thể làm cho họ quay đầu tỉnh ngộ. V́ lư do này nên con cầu xin chư Phật rũ ḷng thương xót cho truyền bá bộ kinh quí giá này ra ngoài cho thế gian.

Đức Bồ Tát Quan Âm nghe xong rất lấy làm hài ḷng. Ngài quay lại đảnh lễ Đức Phật Thích Ca và nhắc lại lời cầu khẩn của bông hoa vô danh. Đức Phật Thích Ca nở một nụ cười hoan hỉ:

- Đẹp thay bông hoa nhỏ bé kia đă nói với tất cả tâm thành của một trái tim Bồ Tát. Nó đă biết quên ḿnh mà chỉ nghĩ đến người khác. Ngôi chùa này đáng lẽ phải bị hủy hoại. Tất cả những kinh điển chất chứa nơi đây đáng lẽ ra phải chịu chung số phận. Nhưng ta chấp thuận lời phát tâm của bông hoa bé nhỏ mà cho phép những bộ kinh điển đó được truyền tụng cho thế gian cho đến khi mục đích những bộ kinh đó được viên măn.
Đức Phật Thích Ca vừa dứt lời th́ các vị Hộ Pháp và chư tôn Bồ Tát đồng thanh tuyên bố:

- Chúng ta sẽ giữ ǵn ngôi chùa này khỏi nạn hủy diệt cho đến khi nó làm tṛn phận sự mà Đức Phật Thích Ca giao phó.

Chỉ một thoáng giây, trời đất bỗng trở nên quang đăng lạ thường. Cơn băo đă tan biến. Vầng trăng lưỡi liềm tỏa nhẹ ánh sáng xuống xứ Thornling. Một mùi hương thơm ngát từ đồi Saparang thoảng đi khắp mười phương thế giới.

Đức Bồ Tát Quan Thế Âm mỉm cười với bông hoa vô danh:

- Lành thay! Con đă phát một hạnh nguyện vô ngă lợi tha rất lớn. Từ nay ta đặt tên con là "Tuyết Liên Hoa". Một giống sen vô cùng quí báu, chỉ mọc tại xứ Tây Tạng và những kẻ nào ngửi được mùi hương của con cũng đều phát tâm tinh tấn tu hành để thoát ra khỏi ṿng sinh tử luân hồi.

(Trích Đường mây qua xứ tuyết, Nguyên Phong)

 

Đi t́m dấu vết Tuyết Liên Hoa

Đó là những ngày mùa hè của thập niên 1920s. Nhà thực vật học Nhật Bản, tiến sĩ Ichiro Ohga, sau bao nhiêu năm tháng lặn lội t́m kiếm khắp các vùng tuyết giá từ rặng núi Hy Mă Lạp Sơn cho đến vùng biên cương Trung Quốc, đă may mắn t́m thấy những hạt Tuyết Liên Hoa này trong một hồ cạn nước thuộc vùng Pulantien, tỉnh Liêu Ninh, miền cực bắc của Trung Quốc, sát biên giới Triều Tiên.

Thực ra, những hạt Tuyết Liên Hoa đă có mặt tại hồ này rất lâu. Chúng đă bị chôn rất sâu đến hai thước rưỡi trong ḷng hồ khô cứng cả ngàn năm nay mà không ai t́m thấy. Chúng đă trơ gan qua bao nhiêu mùa đông giá lạnh mà tuyết băng đă đóng cả mấy thước dày trên mặt. Vậy mà khi bước chân t́m kiếm của phái đoàn khảo cứu Ohga đi qua, niềm khao khát của những nhà khoa học muốn được thưởng lăm một giống hoa sen trong tuyết đă được truyền tụng như một chuyện thần tiên đă làm lớp tuyết trên mặt hồ tan ră, trơ ḷng bùn dưới ánh trời hè. Nhờ vậy mà nhóm nghiên cứu Ohga đă khai quật được những hạt Tuyết Liên Hoa hiếm quư, đóng góp cho đời một sự thật mà lâu nay ai cũng cho là huyền thoại.

Đem những hạt Tuyết Liên Hoa về nước, Ohga liền gửi ba hạt để biếu cho một đồng nghiệp ở Mỹ, nhà thực vật học TS Ralph Chaney thuộc trường Đại học California Berkley (UCB) và dành một ít c̣n lại cho chương tŕnh nghiên cứu của ḿnh (Ohga, 1926). Tiến sĩ Chaney lại gởi một hạt cho tiến sĩ Willard Libby thuộc Đại học Chicago để nhờ định tuổi, c̣n lại hai hạt tự ḿnh cho nẩy mầm trong pḥng thí nghiệm.

Bằng phương pháp định vị carbon, Libby định được hạt Tuyết Liên Hoa có số tuối khoảng 1,040 ± 210 năm. C̣n hai hạt trong pḥng thí nghiệm của Chaney th́ cũng nẩy mầm được thành hai cây sen khỏe mạnh. Hai cây sen này sau đó được trồng ở công viên Kenilworth Aquatic Garden, Washington DC, Hoa Kỳ.

Nghe tin hạt sen ngàn năm tuổi vẫn c̣n mang sự sống và nẩy mầm, các nhà khoa học trên thế giới đă vội vă đến Liêu Ninh để nghiên cứu và t́m kiếm Tuyết Liên Hoa. Lần theo lịch sử, họ được biết Phật Giáo đă được truyền từ Tây Tạng sang Liêu Ninh vào khoảng năm 372 trước Tây Lịch, tức là 2,372 năm trước. Tuyết Liên Hoa chính do các vị tăng lữ Tây Tạng mang sang trong khoảng thời gian hoằng đạo này (Shen-Miller, 1995).

Tuy nhiên thế giới đại chiến I và II đă làm ngưng trệ các cuộc nghiên cứu, cho măi đến khi Hoa Kỳ và Trung Quốc nối lại sự quan hệ vào khoảng thập niên 1960s, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Shen-Miller, Viện Đại học California Los Angeles (UCLA), mới bắt được liên lạc với Viện thực vật học Bắc Kinh và được Viện này gởi tặng bảy hạt sen cũng đă được đào bới nhiều lần ở Liêu Ninh. Bằng phương pháp AMS (Accelerator Mass Spectroscopy), Shen-Miller đă định được hạt "già" nhất có số tuổi 1,288 ± 271 năm, hạt "trẻ" nhất có số tuổi 332 ± 135 năm.

Thật ra, từ lâu đă có rất nhiều báo cáo khoa học nói về tuổi thọ của hạt giống. Người ta đă nói đến hạt cỏ Lupine (Lupinus arcticus) có tuổi thọ trên 10,000 năm (Porsild et al.,1967), hạt cây rau muối (Pig weed; Chenopodium album) có tuổi thọ trên 1,700 năm (Odum,1965). Ngay hạt sen, ở Nhật Bản cũng có người báo cáo rằng chúng có tuổi thọ trên 3,000 năm (Libby, 1955). Tuy nhiên những báo cáo trên chỉ là những kết luận gián tiếp chứ không phải là kết quả đo đạt trực tiếp trong pḥng thí nghiệm. Ví dụ như báo cáo về hạt sen ở Nhật Bản có tuổi thọ trên 3,000 năm là do việc khai quật được một chiếc thuyền gỗ ở hồ nước vùng Kemigawa gần Tokyo. V́ ván gỗ của chiếc thuyền được định tuổi khoảng 3,075 ± 180 năm, nên người ta án chừng rằng các hạt sen t́m thấy trong thuyền gỗ đó cũng có số tuổi tương đương như vậy.

Tuy nhiên trong khoa học người ta không chấp nhận sự án chừng!

Do vậy mà kết quả định vị của Libby vào năm 1926 và Shen-Miller vào năm 1982 trên chính những hạt Tuyết Liên Hoa đào bới ở Liêu Ninh, cùng với các nghiên cứu trong pḥng thí nghiệm về sự sống và nẩy mầm của những hạt sen này, đă xác nhận vị trí độc đáo của Tuyết Liên Hoa là những hạt giống có tuổi thọ cao nhất trong thế giới thực vật.

Không phải chỉ dừng lại ở tuổi thọ ngàn năm cao nhất, Tuyết Liên Hoa c̣n mang thêm một sứ mệnh bên ḿnh, do lời phát nguyện của Đức Quan Thế Âm "...kẻ nào ngửi được mùi hương của con cũng đều phát tâm tinh tấn tu hành để thoát ra khỏi ṿng sinh tử luân hồi”. Vậy làm sao để mùi hương bay xa để mọi người phát tâm tinh tấn tu hành?

 

Tự phát tâm tinh tấn

Trong thế giới thực vật, mỗi một loài cây đều có một nhiệt độ thích hợp để nở hoa. Khi hoa nở, bao phấn nở theo, và phấn hoa sẽ được tung ra không khí đưa mùi hương lan tỏa bay xa. Ở cây sen, chỉ ở nhiệt độ ấm áp th́ hoa mới nở. Để làm theo lời phát nguyện “kẻ nào ngửi được mùi hương của con cũng đều phát tâm tinh tấn tu hành” nên hoa sen tự ḿnh tạo một thân nhiệt thật ấm để kích thích hoa nở, và giữ một thời gian dài để mùi hương có cơ hội bay tỏa khắp nơi. Nghiên cứu của nhóm tiến sĩ Seymour, Úc (1996,1997,1998) đă chứng minh được rằng hoa sen đă tự ḿnh tạo ra thân nhiệt từ 30 đến 36oC trong suốt thời gian hoa nở để bảo đảm sự phát hương được viên măn. Thân nhiệt này phát ra ngay từ khi búp sen bắt đầu hé nở, và giữ nguyên thân nhiệt này trong suốt bốn ngày hoa nở, bất kể nhiệt độ không khí bên ngoài có lạnh xuống 10oC hay nóng lên trên 45oC. Việc tạo ra thân nhiệt và ổn định thân nhiệt này để hoàn thành quá tŕnh nở hoa và phát hương thơm của hoa sen là một đặc tính vô cùng độc đáo, hiếm thấy ở thế giới thực vật.

Khi tuyên bố những khám phá kỳ diệu này về Tuyết Liên Hoa, các nhà khoa học Hoa Kỳ và Úc tuy đă biết xuất xứ của những hạt sen này là từ Liêu Ninh, nhưng họ đă không hề biết rằng đây chính là những hạt sen Tuyết Liên Hoa, một hoa sen trắng tinh mọc giữa đám rong rêu trong một ngôi cổ tự vùng Thornling, Tây Tạng mấy ngàn năm trước. Một bông hoa nhỏ bé đă từng có một "hạnh nguyện vô ngă lợi tha rất lớn là biết quên ḿnh mà chỉ nghĩ đến người" cho nên đă được các vị Hộ Pháp, chư tôn Bồ Tát "ǵn giữ khỏi nạn hủy diệt cho đến khi nó làm tṛn phận sự mà Đức Phật giao phó".

Ngày nay, hễ mỗi lần hạ đến, sen lại nở lung linh, tỏa hương thơm tinh khiết khắp cả bầu trời trên thế giới. Chút hương thơm tinh khiết quí báu của vùng Thornling xứ Tây Tạng năm nào nay đă lan tỏa khắp bốn phương trời, tạo duyên cho "những kẻ nào ngửi được mùi hương của hoa sen cũng đều phát tâm tinh tấn tu hành để thoát ra khỏi ṿng sinh tử luân hồi."

Thống kê cho biết rằng, hiện nay đạo Phật là tôn giáo phát triển mạnh và nhanh nhất ở các nước Âu Mỹ, nhất là tại Hoa kỳ, Âu châu và Úc châu. Thoạt nghe th́ tưởng đó chính do người Âu Mỹ gặp duyên nên phát tâm t́m đạo. Song nếu nh́n lại từ đầu vào một đêm giông băo ở Thornling xứ Tây Tạng mấy ngàn năm trước, th́ rơ ràng kết quả này không phải là một ngẫu nhiên, mà chính là những bông hoa bé nhỏ tinh khiết kia đă tự ḿnh phát tâm tinh tấn.

 

Nguyễn Quốc Vọng
Trường Khoa học Ứng dụng, đại học RMIT
Bundoora Vic 3083, Australia



 

chân trần

art2all.net